El Cid Campeador, wie was dat?
Eenvoudige vraag. Het antwoord is minder simpel. Hij is tussen 1040 en 1043 geboren als Rodrigo Díaz de Vivar (in Vivar vlakbij Burgos) en stierf op 10 juli 1099 in Valencia toen hij bekend stond als El Cid Campeador (Heer Kampioen). Tijdens zijn leven werd het grootste deel van wat nu Spanje is, overheerst door de Moorse heersers, afkomstig uit Afrika. Maar over dat leven bestaan twee verhalen.
Tijdens zijn leven werd het grootste deel van wat nu Spanje is, overheerst door de Moorse heersers, afkomstig uit Afrika. Maar over dat leven bestaan twee verhalen. Dat van El Cid zoals historici hem zien (hoewel ook die het uiteraard niet altijd over alles eens zijn). En er is het romantische levensverhaal, zoals dit wordt verteld in onder meer het Cantár de Mio Cid (alias Poema del Cid), een heldendicht van vóór 1235, het Franse toneelstuk Le Cid van Pierre Corneille (uit 1636) of de Hollywood spektakelfilm El Cid (uit 1961).
Cid is de Spaanse verbastering van het Arabische sayyid dat heer betekent. En Campeador, zo werd in de middeleeuwen een ridder genoemd die d.m.v. tweegevechten andere ridders versloeg. In 1063 bij de slag bij Graus werd de jonge Rodrigo Campeador. De titel El Cid Campeador getuigt van respect van zowel Moorse als christelijke kant. In het romantische verhaal is El Cid een nationale Spaanse held, ridderlijk en deugdzaam. Van onschatbare waarde in de strijd tegen de Moren, waarbij de wijze Cid onderscheid maakt tussen goede en slechte moslims. Vele historici zien hem echter meer als een avonturier, laverend tussen vele partijen, en strijdend afhankelijk van wat de risico’s zijn en van wat de strijd zal opleveren.Rodrigo wordt geboren in de hidalgofamilie Vivar. Hij trad in dienst van Sancho II, (zijn jeugdvriend en) koning van Castilla, vechtend tegen Navarra en Léon. Na zijn huwelijk met Jimena van Oviedo (1074), nicht van Sancho’s opvolger Alfonso IV, krijgt hij in 1076 de opdracht een schatting te gaan innen. Bij de emir van Sevilla, voor wie hij en passant krijgsdiensten verricht tegen de emir van Granada. Christenen in dienst van het leger van Granada beschuldigen El Cid ervan een deel van de afdracht in eigen zak te steken. Alfonso, die toch al op zeer gespannen voet stond met de eigenzinnige vriend van zijn voorganger, doet de El Cid in de ban, waarna (1081) Rodrigo in dienst treedt van de emir van Zaragoza, en voor hem gaat vechten tegen zowel Moorse als christelijke heersers.
In 1094 verovert hij (volgens de overlevering weer in opdracht van Alfonso, maar waarschijnlijker op eigen initiatief) met een grotendeels islamitisch leger de taifa (= soort van mini-staat) Valencia en zet hij zichzelf op de troon. In 1099 overlijdt dan de inmiddels roemruchte en schatrijke huurling/kruisvaarder. Jimena kan zich hierna nog tot 1102 handhaven als heerseres over Valencia, en trekt zich daarna tot haar dood (1104) terug in het klooster van San Pedro de Cardeña, waar zij al eerder had verbleven tijdens de ballingschap van El Cid. Beiden krijgen een graf voor het altaar in de Capilla Mayor (inmiddels verplaatst naar een zijkapel) in de kloosterkerk. In 1942 wordt de held onder koninklijke belangstelling herbegraven in de imposante kathedraal van Burgos.
Na zijn dood zijn de daden van Rodrigo vereeuwigd in het al genoemde Cantár de Mío Cid. Hiervan is alleen één middeleeuwse kopie gevonden, ondertekend door Per Abat, vermoedelijk een monnik. In het deze tekst vecht El Cid vaak tegen Moren en stuurt hij voortdurend geschenken aan Alfonso, om dienst gunst te winnen. Minder bekend, en in het Latijn, is de Historica Roderici, die ook het leven van El Cid beschrijft, maar minder eenzijdig. Daarnaast bestaat er een gedetailleerd verslag van het (bloedige) beleg van Valencia, geschreven door de Arabische historicus Ibn Alqamah.
Voor bovenstaande tekst is vooral gebruik gemaakt van het boek Spaanse letterkunde van J.L. Alonso Hernández e.a. en de gids ANWB Goud Spanje noord en midden.
Plaats een reactie
