Kastelen van Schotland

Macbeth, in Groot-Brittannië ook wel ‘The Scottish Play’ genoemd, is een van Shakespeare’s beroemdste tragedies. Aan het begin van het stuk keert de held Macbeth terug van het slagveld en komt hij drie heksen tegen. Zij begroeten hem en zeggen achtereenvolgens: ‘Heil u, Macbeth, Thane van Glamis! Heil u, Macbeth, Thane van Cawdor! Heil u, Macbeth, gij die eens koning wordt’.

Tekst Hans Bouman, foto’s Emile Luider

Glamis Castle
Nu is Macbeth inderdaad Thane (clanhoofd) van Glamis, maar wat bedoelen de heksen met die andere twee begroetingen? Even later krijgt Macbeth te horen dat de koning hem, als dank voor zijn prestaties op het slagveld, heeft benoemd tot Thane van Cawdor. Op dat moment gaat er bij de dappere strijder een lichtje branden: de heksen hebben een voorspelling gedaan! Hij is voorbestemd om koning te worden. Helaas besluit hij, na goed overleg met zijn vrouw (de opstookster!), dat hij de voorspelling een handje moet helpen en dat is het begin van een hoop narigheid die eindigt in een toneelvloer vol doden.

Shakespeare zoog de namen van Glamis en Cawdor niet uit zijn duim. Het waren echt bestaande clans met echt bestaande kastelen, die nog altijd een bezoek meer dan waard zijn, al hebben de gebeurtenissen uit het toneelstuk, hoewel geïnspireerd op historische feiten, zich niet echt op deze locaties afgespeeld.

Glamis Castle (spreek uit: ‘glahms’), vlak buiten het dorpje Glamis gelegen, is een van de beroemdste kastelen van Schotland en lijkt met zijn overdaad aan torentjes een soort ernstige variant van een Disneykasteel. Het was de plek waar de oude koningin-moeder, die in 2002 op 101-jarige leeftijd overleed, opgroeide. Prinses Margaret, jongere zus van koningin Elizabeth, werd in Glamis Castle geboren. Zij stierf in hetzelfde jaar als haar moeder, na een leven vol ongelukkige liefdes en veel teveel drank en sigaretten. Als gevolg van deze royale connecties staat Glamis Castle hoog genoteerd op de agenda van bijna alle bustourmaatschappijen en is het er doorgaans druk.
Toegang: £ 7,40 (kasteel en tuin), £ 4 (alleen tuin).
Info: www.glamis-castle.co.uk

Cawdor Castle
Ook dit uit de 14de eeuw stammende kasteel ziet eruit zoals je van een sprookjeskasteel, al geldt ook hier wat voor alles Schotse kastelen geldt: het oogt streng. Geen frivoliteiten hier, dit is een kasteel waarin echt wordt gesneuveld. Speelser gaat het toe in de maze (doolhof) die er vlak buiten ligt en het loont zeker de moeite een wandeling om het kasteel heen te maken. Volgens de familielegende liet de Thane van Cawdor hier een kasteel bouwen, omdat het de plek was waar zijn ezel na een lange werkdag ging liggen om een tukje te doen.
Toegang: £ 7,30 (kasteel en tuin), £ 4 (alleen tuin).
Info: www.cawdorcastle.com.

Nog drie beroemde Schotse kastelen

Balmoral Castle
Whiskytrail door Schotland: Balmoral Castle
Dit is de vaste Schotse verblijfplaats van de koninklijke familie. De traditie van de Windsors schrijft namelijk voor dat ze in augustus naar Schotland op vakantie moeten (zoals ze de kerst in Sandringham House doorbrengen en de weekends in Windsor Castle). Het kasteel is alleen van 1 april t/m 31 juli voor het publiek geopend en zelfs dan mag je alleen de balzaal en de tuinen bekijken.
Toegang: £ 7, info: www.balmoralcastle.com

Scone Palace
Fraai ogende maar schel schreeuwende pauwen begroeten je al van verre als je dit paleis bezoekt. Scone Palace (spreek uit: ‘skoen’) was tot de 1296 de plek waar de Schotse koningen werden gekroond. De dienden daartoe plaats te nemen op een stuk steen dat de Stone of Destiny heette, ook wel de Stone of Scone genoemd. In 1296 werd hij door de Engelse ingepikt en in Westminster Abbey neergezet en bleef daar totdat Tony Blair de Schotten in 1996 hun steen teruggaf. Tot ontsteltenis van Scone Palace werd de steen vervolgens in Edinburgh Castle ondergebracht. In de tuin van het paleis ligt nog wel een replica van de Stone of Scone.
Toegang: £ 7,50 (kasteel en tuin), £ 4 (alleen tuin),
info: www.scone-palace.net

Blair Castle
In dit uit 1269 stammende, witgekalkte kasteel zijn 32 kamers te bezichtigen, waarbij met name het overdadige pleisterwerk opvalt. De pipers (doedelzakspelers) die regelmatig voor het kasteel op en neer paraderen, maken deel uit van de Athol Highlanders, het privé-leger van de Hertog van Blair. Hij is vandaag de dag de enige Britse onderdaan die er van de kroon zijn eigen legertje op na mag houden.
Toegang: £ 7,50 (kasteel en tuin), £ 2,50 (alleen tuin), info: www.blair-castle.co.uk

Burke en Hare: de body snatchers van Edinburg
Het kasteel van Edinburgh en de aanpalende Old Town zien eruit alsof zich er in het verleden duistere taferelen hebben afgespeeld en dat is ook zo. Natuurlijk was het kasteel het toneel van belegeringen en bloedige gevechten, waarvan de laatste nog zo’n 250 jaar geleden plaatsvond. Maar ook in de straatjes en steegjes direct erbuiten was het lang niet altijd goed toeven. Dat ervoeren de slachtoffers van de beruchte negentiende-eeuwse bodysnatchers William Burke en William Hare. Hare was huisbaas en Burke een van zijn huurders. Toen op een dag een andere huurder, die nog een huurachterstand had, bleek te zijn overleden, kwamen de twee op het idee het lijk te verkopen aan de befaamde anatoom professor Robert Knox.Knox gaf vier pond voor het lichaam en dat bracht de twee Williams op een idee. Er was immers nóg een huurder waar het helemaal niet goed mee ging. Als ze die man nu eens uit zijn lijden verlosten? Ze gaven hun slachtoffer een paar stevige glazen whisky en lieten hem stikken met behulp van zijn kussen. Kassa!Toen de zieke huurders op waren, besloten Burke en Hare hun cliëntèle op straat te gaan zoeken. Oude dammetjes, prostituees, maar later ook niet al te gespierd uitgevallen mannen: de twee durfden een steeds breder scala aan slachtoffers aan en als ze professor Knox een mooi vers kadaver konden aanleveren kregen ze het dubbele bedrag uitgekeerd. Waar ze al die lijken vandaan haalden hoefde Knox niet te weten. Zolang hij maar kon snijden was hij gelukkig.Gaandeweg namen de twee steeds grotere risico’s en toen één van Knox’ studenten op een dag een prostituee op de snijtafel aantrof die hij kende – vermoedelijk beroepshalve, en dan bedoelen we háár beroep – was dat het begin van het einde. Uiteindelijk zou Hare zijn huid redden door alles te bekennen en werd alleen Burke opgehangen. Zijn lichaam werd vervolgens – voor wat hoort wat – ter beschikking gesteld aan de medische wetenschap.Robert Knox ontsnapte aan strafvervolging, maar zijn loopbaan was geknakt. Een deel van de huid van William Burke werd later gebruikt om een boek mee in te binden. Belangstelling? Het wordt tentoongesteld in het Royal College of Surgeons.

Knox gaf vier pond voor het lichaam en dat bracht de twee Williams op een idee. Er was immers nóg een huurder waar het helemaal niet goed mee ging. Als ze die man nu eens uit zijn lijden verlosten? Ze gaven hun slachtoffer een paar stevige glazen whisky en lieten hem stikken met behulp van zijn kussen. Kassa!Toen de zieke huurders op waren, besloten Burke en Hare hun cliëntèle op straat te gaan zoeken. Oude dammetjes, prostituees, maar later ook niet al te gespierd uitgevallen mannen: de twee durfden een steeds breder scala aan slachtoffers aan en als ze professor Knox een mooi vers kadaver konden aanleveren kregen ze het dubbele bedrag uitgekeerd. Waar ze al die lijken vandaan haalden hoefde Knox niet te weten. Zolang hij maar kon snijden was hij gelukkig.Gaandeweg namen de twee steeds grotere risico’s en toen één van Knox’ studenten op een dag een prostituee op de snijtafel aantrof die hij kende – vermoedelijk beroepshalve, en dan bedoelen we háár beroep – was dat het begin van het einde. Uiteindelijk zou Hare zijn huid redden door alles te bekennen en werd alleen Burke opgehangen. Zijn lichaam werd vervolgens – voor wat hoort wat – ter beschikking gesteld aan de medische wetenschap.Robert Knox ontsnapte aan strafvervolging, maar zijn loopbaan was geknakt. Een deel van de huid van William Burke werd later gebruikt om een boek mee in te binden. Belangstelling? Het wordt tentoongesteld in het Royal College of Surgeons.