Musea

Je hoeft geen chauvinistische Brit te zijn om tot de conclusie te komen: Londen is de museumhoofdstad van de wereld. Een compleet overzicht geven van alle bezienswaardige, merkwaardige en imposante musea is dan ook onmogelijk. Maar hieronder toch een reeks tips voor grote, kleine, indrukwekkende en gekke musea waarmee je heel wat uurtjes zoet kunt zijn. En: veel musea zijn gratis toegankelijk. Toch lekker in deze verder niet al te goedkope stad! In willekeurige volgorde…

Alle oorlogen waar Engeland bij betrokken was, vanaf de Eerste Wereldoorlog, komen hier aan bod. Met een uitgebreide collectie van bijvoorbeeld tanks, foto’s en brieven wordt de bezoeker ingewijd in alle aspecten van oorlog. Interessant is het Engelse huis ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, dat nauwgezet is nagebouwd in het hart van het museum. De sfeer van eigenzinnige Britishness en kleinburgerlijke kneuterigheid, zoals we die hebben leren kennen uit oorlogsfilms en televisieseries, komt hier helemaal tot leven. Een totaal andere kant van de oorlog presenteert de beklemmende Holocaust Exhibition op de derde verdieping.
Lambeth Road London SE1 6HZ, tel.: 44 (0)207 416 5000, www.london.iwm.org.uk.

Bij een machtig rijk hoort een machtige bank: The Bank of England. Het museum, gehuisvest in de bank zelf, voert terug tot de oprichting van de bank in 1694. Goudstaven uit lang vervlogen tijden, een unieke collectie bankbiljetten, maar ook de verdedigingssystemen die in oude tijden gebruikt werden voor het verdedigen van de bank. Hier ruik je de rijkdom van het rijk.
Threadneedle Street, EC2R 8AH (in de Bank of London, ingang aan de Bartholomew Lane), tel.: +44 (0)20 7601 5545, www.bankofengland.co.uk. Gratis.

Hoewel dit museum voor de ene helft koffie als thema heeft, is de andere helft belangrijker voor het begrijpen van het Britse volk. Want hoe zit dat nou toch met die hartstochtelijke voorliefde voor thee? En waarom moet daar melk in? Meer dan 350 jaar koffie- en theehandel en consumptie worden hier uitgebeeld met meer dan 1000 theepotten en koffieapparaten, en andere parafernalia.
The Clove Building, Butler’s Wharf SE1 2NQ, 020 7403 5650, www.teaandcoffeemuseum.co.uk. Entree £ 4.

Het oudste museum ter wereld, door Willem Frederik Hermans (die niet zo gek was op Engeland en zich een ‘anglofoob’ noemde) afgedaan als ‘zeeroversmuseum’, vanwege de vele overzeese schatten die het huisvest. De Grieken, die al jaren hun uit het Pantheon gesloopte ‘Elgin Marbles’ terugwillen, zullen het geheel met Hermans eens zijn. Maar evengoed: wat een collectie! Achter de imposante neoclassicistische façade schuilt een ‘omnimuseum’ over haast de hele wereldgeschiedenis: van de prehistorie tot de Egyptenaren, van de Azteken tot de Middeleeuwen, en van de Verlichting tot Jugendstil, Bauhaus en Frank Lloyd Wright.
Great Russell Street, WC1B 3DG, tel.: +44 (0)20 7323 8181, www.thebritishmuseum.ac.uk. Gratis.

Deze ondergrondse ruimte diende tijdens de Tweede Wereldoorlog als provisorische ‘bunker’ voor Winston Churchill en zijn oorlogskabinet. Provisorisch, want bomb proof was deze kelder met versterkt plafond allerminst. Zo veel mogelijk van de 21 kamers zijn in precies dezelfde staat gelaten als tijdens de laatste dagen van de oorlog, waardoor de sfeer in dit museum bij tijd en wijle beklemmend is – als je er tenminste op een rustig moment bent, want het behoort tot de populairdere musea van de stad.
Clive Steps, King Charles Street SW1A 2AQ, tel.: +44 (0)20 7766 0155, cwr.iwm.org.uk. Entree £ 14,95.

Ah, Florence Nightingale… Die behoeft geen introductie meer, toch? Maar als je dit museum bezoekt, zul je toch zien dat ze meer was dan de ‘the lady with the lamp’. Erg sfeervol en persoonlijk, te zien zijn onder meer persoonlijke bezittingen, natuurlijk lampen, maar ook verpleegvoorwerpen.
2 Lambeth Place Road, SE1 7EW, tel.: +44 (0)20 7620 0374, www.florence-nightingale.co.uk. Entree £ 5,80.

Londen, dat is natuurlijk de stad van die grote klok, de Big Ben. Én van het erg aardige The Clockmakers’ Museum, gehuisvest in de Guildhall. Met meer dan 700 voorwerpen wordt vijf eeuwen ‘tijd’ uitgebeeld. Maar eigenlijk is het gebouw zelf al een bezoek waard. Vanuit dit uit 1411 stammende gebouw wordt al eeuwen de stad bestuurd. Tijdens de Great Fire en de Blitz ernstig beschadigd, maar het heeft niets van zijn grandeur verloren, vooral de grote hal is indrukwekkend.
Gresham Street, EC2V 5AE, tel.: +44 (0)20 7332 1868,
www.clockmakers.org. Entree gratis.

Een onlosmakelijk duo, dat bibliotheken vol smakelijk leesvoer heeft opgeleverd: Londen en literatuur. Een van de belangrijkste scribenten was natuurlijk Charles Dickens. In dit huis schreef hij zijn eerste echt volledige roman, The Pickwick Papers, en later Oliver Twist en Nicholas Nickelby. Hier te zien zijn onder meer delen van de originele manuscripten, kostbare eerste drukken en Dickens’ draagbare schrijftafel. Een van de aardigste onderdelen van de collectie is een tralieraam uit de inmiddels verdwenen Marshalsea-gevangenis. Hier zat vader John Dickens een tijd opgesloten wegens uit de hand gelopen schulden. De jonge Charles werd toen kostwinner, moest van school en werd te werk gesteld in een schoensmeerfabriek, iets waar hij de rest van zijn leven met afschuw op bleef terugkijken.
48 Doughty Street, WC1N 2LF, tel.: +44 (0)20 7405 2127, www.dickensmuseum.com. Entree £ 6.

Lange tijd ongenaakbaar, maar tegenwoordig erg kwetsbaar (gezien met name de aanslagen op 7 juli 2005): Londens transportsysteem. Dit uitstekende museum, in de oorspronkelijke bloemenmarkt van Covent Garden, heeft oude bussen, trams en metrostellen, maar ook kleinschaliger bezienswaardigheden als posters, modellen en videopresentaties.
The Piazza, Covent Garden WC2E 7BB, tel.: +44 (0)20 7565 7299, www.ltmuseum.co.uk. Entree £ 10.

Een andere manier om de geschiedenis van Groot-Brittannië in beeld te brengen: portretten, portretten en nog eens portretten, in chronologische volgorde (van de bovenste verdieping naar beneden). Van beroemde en beruchte Britten. In schilderij- of sculptuurvorm, in foto- of cartoonvorm, in miniatuur- of getekende vorm.
2 St. Martin’s Place, WC2H 0HE, tel.: +44 (0)20 7306 0055, www.npg.org.uk. Entree gratis.

Ooit was er een oliegestookte energiecentrale gevestigd in dit buitengewoon karaktervolle gebouw, maar sinds de late jaren negentig is dit het grootste museum voor moderne kunst ter wereld. Loop naar binnen en ervaar de grandeur van de voormalige turbinehal, waarvan de vloer een stuk onder Thames-niveau ligt. Tot de vaste collectie (te vinden op level 3 en 5) behoren o.m. werken van Monet, Miró, Beuys, Rothko, Cézanne, Matisse en Dalí. Het is de bedoeling dat bezoekers op een goede dag tot bovenin de voormalige, ruim 100 meter hoge schoorsteen zullen kunnen komen.
Bankside, SE1, tel. +44 (0)20 7887 8888, www.tate.org.uk. Entree vaste collectie gratis (voor speciale tentoonstellingen is wel entree verschuldigd).

Door alle publiciteit rond het Tate Modern (dat natuurlijk ook zijn perfecte locatie aan de nieuwe Thames footbridge mee heeft), dreigt het Tate British een beetje ondergesneeuwd te raken. Begrijpelijk, want met de komst van zijn moderne broertje raakte het museum ruim de helft van zijn collectie kwijt. Maar het werk van grootheden als William Turner, John Constable, William Hogarth, William Blake, Henry Moore, Francis Bacon, David Hockney en Lucien Freud is meer dan genoeg reden voor een bezoek. Ook het Tate British is trouwens in een karaktervol gebouw gehuisvest: een voormalige gevangenis, waarvan de meeste ingezetenen wachtten op transport naar strafkolonie Australië.
Millbank, SW1, tel. +44 (0)20 7887 8000, www.tate.org.uk. Entree gratis.

Goede kans dat je nooit iets hebt gelezen van deze 18de-eeuwde literator, die het eerste Engelse woordenboek ter wereld samenstelde. Maar je kent vast wel zijn befaamde uitspraak: ‘When a man is tired of London, he is tired of life’. Dr Johnsons woning bevindt zich niet ver van Temple Church, in een van de vele steegjes die dit gedeelte van de stad zo aantrekkelijk maken. Om de hoek ligt een van Johnsons favoriete kroegen: Ye Olde Cheshire Cheese.
17 Gough Square, EC4, tel.+44 (0)20 7353 3470, www.drjohnsonshouse.org. Entree £ 4,50.

Van de prehistorie tot nu: dit museum toont de geschiedenis van Londen in geuren en kleuren. De eerste London Bridge (een tamelijk wankel houten geval), de Romeinse tijd, de Donkere Middeleeuwen, de Great Fire, de Blitz, de periode van de gevreesde peasoupers (de buitengewoon dikke smog uit de jaren vijftig van de 20ste eeuw) enzovoort. Een must als je Londen echt wilt leren kennen.
London Wall, EC2, tel. +44 (0)870 444 3850, www.museumoflondon.org.uk. Entree gratis.

Dit grootste museum voor toegepaste kunt ter wereld is geen pareltje op het gebied van expositie. De schitterende collectie lijkt op nogal willekeurige wijze uitgestald, en als je nagaat dat we hier spreken over zo’n twaalf strekkende kilometer aan fraaiheden, heeft dat zo zijn nadelen. De kans dat je in de weinig gestructureerde overdaad verzuipt is levensgroot aanwezig. Tip: maak meteen bij binnenkomst een keuze op basis van de brochure annex plattegrond die je krijgt. Hoogtepunten zijn onder meer architectuur, fotografie en Europese mode.
Cromwell Road, SW7, tel. +44 (0)20 7942 2000, www.vam.ac.uk.

Hier hangen verdorie allemaal Hollandse (en Vlaamse) meesters! Van Van Dyck tot Frans Hals en van Rembrandt tot Rubens. Het bezit van een rijke verzamelaar, die de schilderijen in 1997 aan de Britse natie schonk. Had dat niet liever de Nederlandse kunnen zijn, zo vragen wij ons met spijt af?
Hertford House, Manchester Square, W1, tel. +44 (0)20 7563 9500, www.wallacecollection.org. Entree gratis.

Een kaartje krijgen voor het toernooi zelf is maar voor weinigen weggelegd, dus tennisliefhebbers troosten zichzelf met dit buitengewoon aardige (maar niet goedkope) museum dat vlak om de hoek ligt van de All England Tennis Grounds. Oude Wimbledontijden herleven hier. ‘I saw chalk dust! En niet te vergeten: ‘I was talking to myself!’
Church Road, SW19, tel. +44 (0)20 8946 6131, www.wimbledon.org. Entree £ 10; met tour over het tenniscomplex £ 18.

Heeft u vragen, opmerkingen of aanvullingen over de stad, aarzel niet en mail de cityexpert, onder vermelding van uw abonneenummer of adresgegevens, via cityexpert@anwb.nl