New York: 6 budgettips

New York is dan een dure stad, er zijn genoeg budgetuitstapjes te maken, vaak zelfs helemaal gratis. Zo veel zelfs dat je er een hele citytrip moeiteloos mee kunt vullen. Voor meer budgettips: kijk ook onder ‘musea’ voor gratis- en ‘pay as you wish’-avonden.

1. The High Line

Om de New Yorkers te ontlasten van een groeiende stroom goederentreinen in de stad werd in de jaren ’30 langs de West Side een verhoogde spoorlijn aangelegd. Toen die door de opkomst van de vrachtwagen in onbruik raakte, bleven de roestige smeedijzeren pilaren en bruggen achter als tastbaar bewijs van Manhattans industriële verleden. Nu is historisch besef niet bij iedere New Yorker even sterk aanwezig en bijna was de High Line afgebroken. Op het laatste moment zag New York daar gelukkig vanaf en in 2006 begon de aanleg van een bijzonder nieuw park op het High Line-traject. De industriële sfeer is zoveel mogelijk intact gehouden: beton, stukken rails en minimalistische houten banken naast gras en wilde planten. (O.m. van de Nederlandse landschapsarchitect Piet Oudolf.) In de avondschemering is het park op zijn best. Door de ongewone hoogte waarop je tussen de oude gebouwen door slingert, waan je je soms een voyeur. Vanzelfsprekend waren er meteen omwonenden die hier creatief op inspeelden. Kijk niet raar op als vanaf een ogenschijnlijk willekeurige brandtrap opeens een aria uit Tosca wordt ingezet. Gooi wat dollars in het neergelaten emmertje en onthoud dat het ware New York-gevoel nog altijd op straat ligt.
Tussen Gansevoort St. en West 20th St., zie www.thehighline.org

2. Roosevelt Island tram

Schrijver F. Scott Fitzgerald wist het al: niets is zo betoverend als Manhattan vanaf een afstand plotseling voor je te zien opdoemen. ‘The city seen from the Queensboro Bridge is always the city seen for the first time, in its first wild promise of all the mystery and the beauty in the world.’

Budgettip: Vlak naast de genoemde brug hangt New Yorks spectaculairste vorm van openbaar vervoer: de Roosevelt Island Tram, een kabelbaan die passagiers in vier minuten vervoert (retour $4) van Manhattan naar een smalle strook land in de East River. Het zicht op de stad vanuit de gondel, ruim 80 meter boven het water zwevend, zou ongetwijfeld zelfs The Great Gatsby hebben geïmponeerd.

3. Governors Island

Wie in Midtown Manhattan loopt, omringd door hoog oprijzende gebouwen en chaotische verkeersstromen, zou het makkelijk kunnen vergeten, maar New York City is een stad van water. De beste plek om een idee te krijgen van het maritieme New York is Governors Island: een van de meest mysterieuze gebieden van de stad, al was het maar omdat het eiland  jarenlang verboden terrein voor burgers is geweest. Begin zeventiende eeuw streken de Nederlanders er als eersten neer. Aanvankelijk lieten ze er hun vee grazen, maar de strategische ligging van ‘Noten Eylant’, maakte het zeer geschikt als militaire basis. Pas in 2007 is Governors Island opengesteld voor het publiek. Met de pont vanaf Battery Park vaar je in tien minuten naar een perfect geconserveerde 19e-eeuwse wereld die zo verschilt van het hedendaagse Manhattan dat het bijna surreëel is. Je vindt er een verdedigingsfort, vestingwallen, admiraliteitsgebouwen, slaperige houten officierswoningen en lommerrijke pleinen. Je kunt er fietsten en picknicken (budgettip!). Er zijn kunstexposities en zomerconcerten. Laat je niet afschrikken door de drukte bij de pont, het eiland is groot genoeg om een stil plekje te vinden. Het uitzicht op New York, de baai, het Vrijheidsbeeld en de vele passerende schepen is adembenemend. Bovendien maakt een overtocht naar Governors Island een bezoek aan het zeer toeristische Liberty Island overbodig.

De gratis pont vanaf Manhattan vaart vrijdag t/m zondag, naast de Staten Island Ferry (Subway: lijn 1 naar South Ferry of lijn 4,5 naar Bowling Green). Info: www.govisland.com

4. Bryant Park

Iets ten oosten van het onvermijdelijke Times Square ligt een van Manhattans stijvolste parkjes. Verscholen in een vallei van wolkenkrabbers vind je een grasveld ter grootte van een postzegel – goed, twee blokken maar toch – omzoomd door wandelpaden en rijen statige platanen. Met zijn symmetrie en de kriskras verspreide klapstoeltjes is Bryant Park het New Yorkse antwoord op de Tuilerieën, maar – geheel on-Amerikaans – kleiner dan het origineel. Dit parkje is ideaal om op adem te komen van de midtown madness, juist omdat je er midden in zit. New York is een stad van contrasten en hier kun je dat rustig op je in laten werken. Bryant Park heeft een open wifi-netwerk, een buitencafé en – voor vermoeide reizigers ook niet onwelkom – misschien wel het chicste openbare toilet van de stad.
Info: www.bryantpark.org

5. NY Public Library Main Branch

Aan de 5th Ave kant van Bryant Park bevindt zich de majestueuze New York Public Library, een gigantisch marmeren Beaux-Arts gebouw uit 1911. De collectie bevat een schat aan bijzondere boeken, handschriften, foto’s en prenten die regelmatig worden tentoongesteld. Een afschrift van de onafhankelijkheidsverklaring door Thomas Jefferson, bijvoorbeeld, of een  editie uit 1632 van de werken van Shakespeare. Zelf rondneuzen kan ook. Ga eens naar de Rose Reading Room, een leeszaal zoals een leeszaal er uit hoort te zien. Met eindeloze rijen eikenhouten tafels, koperen leeslampen, metershoge kasten vol in leer gebonden folianten en – voor wie uitgelezen is in zijn West–Apache Engels woordenboek – een sierplafond met luchtschilderingen waarnaar je eindeloos kan staren.

Budgettip: Van dinsdag t/m zaterdag zijn er gratis rondleidingen om 11 en 14 uur. (Zondag alleen 14 uur) Info bij de informatiebalie. NYPL, Schwartzman Building 5th Ave en 42th St. Info: www.nypl.org/locations/schwarzman

6. Chelsea Galleries

Een geliefd New Yorks weekendritueel is een galerietocht in West-Chelsea. In dit gebied dat zich uitstrekt ten westen van 10th Ave. – grofweg tussen 18th en 28th St. – zijn zo’n 340 galerieën gevestigd. Van kleine specialisten tot grote handelshuizen die meer expositieruimte hebben dan de meeste musea. Neem Gagosian Gallery met vestigingen op 21th St en 24th St. Hun invloedrijke tentoonstellingen van het werk van kunstenaars als Richard Serra, Willem de Kooning, Pablo Picasso en Claude Monet zijn niet alleen zeer uitgebreid, ze tonen vaak ook privé-stukken die nooit eerder in een museum te zien waren.  De New Yorker, New York Magazine en Time Out NY hebben wekelijkse besprekingen van de meest opvallende nieuwe art shows.

Budgettip: In Chelsea is bovendien een overzichtskrantje te krijgen met alle adressen en info over actuele exposities. Alle galerieën zijn vrij toegankelijk. Wees dus niet beschroomd en bel aan. Heus, men begrijpt dat je niet meteen een Damien Hirst zal aanschaffen.
Ook handig: http://chelseagallerymap.com