Nieuws & artikelen
Top 15 bezienswaardigheden Berlijn
Top 10 Skybars ter wereld
Drie (te) gekke musea in Berlijn
Je wilt even wat anders? Vijf bijzondere Berlijn-tips!
Welkom in Berlijn
DDR-bezienswaardigheden in Berlijn
Uitgaan in Berlijn zoals in de jaren twintig? 3 tips!
Wie ooit de musical Cabaret heeft gezien blijft er altijd een beetje naar verlangen: het cabaret uit het Berlijn van de jaren twintig en dertig. Kun je nog zo uitgaan? Tijden herleven niet écht, maar in deze drie kleinkunsttheaters komen ze een heel eind. En als je de kans krijgt het Trio Ohrenschmalz live te [...]
Berlijn: dé Europese topper
Bezienswaardigheden in Berlijn
Voor 1 euro op vakantie!
Nederlandse reisveilingen, zoals vakantieveilingen.nl en hotekamerveilingen.nl hebben er sinds kort een concurrent bij. Keuze te over. Topreisveiling.nl, een tweetalige site, biedt zowel Duitse als Nederlandse reis- en hotelarrangementen aan. Topreisveiling hanteert startprijzen die soms 80% onder de normale verkoopprijs van een hotelkamer liggen. ‘Los van de bekende internetveilingen vanaf 1 euro, bieden wij ook reizen en [...]
Berlijn: de handigste reisgidsen
Shoppen in Berlijn
Vroeger, voor de val van de Muur, had je de chique winkeletalages op de Kurfürstendamm en bij KaDeWe (Kaufhaus Des Westen): een ultra-Bijenkorf met het mooiste, grootste en lekkerste onder haar monumentale dak. Nu, bijna 20 jaar later, telt Berlijn meer dan 1800 winkels en malls over de hele stad. Keuze genoeg om te shoppen. [...]
Terrassen
Strandtenten in Berlijn De Berlijnse ‘Beach Bars’ zijn een fenomeen. Langs de rivier de Spree staan palmen en zodra in de lente de zon definitief doorbreekt (vanaf half april), kun je daar, midden in de stad, met je voeten in het zand zitten en genieten van heerlijke zomeravonden, terwijl de zon ondergaat achter de Reichstag. De bekendste strandplekken [...]
Vervoer ter plaatse
Openbaar vervoer U-Bahn: e metro, met 9 lijnen en 163 stations. De eerste metro rijdt om 04.00 uur, de laatste omstreeks 00.30 uur. In het weekend geldt een andere dienstregeling. Dan rijden een aantal metro’s op de U-lijn de gehele nacht. Interessant is de U2 van Ruhleben naar Pankow en U1 van Warschauer Strasse naar Krume Lanke. De [...]
Ring rond Berlijn
In Brandenburg, de deelstaat rond Berlijn, liggen legio Sehenswürdigkeiten die een uitstapje waard zijn. Vier extra attracties binnen een straal van 140 kilometer rond Berlijn. Templin: Kolonisten van Catan-dorp Een grote Marktplatz, in het midden het stadhuis annex-VVV. Roze, mierzoete gevel, net een glacétaart. Eerste ingeving: een doorsnee Duits stadje dat akelig fraai uit de [...]
Bezienswaardigheden
Top 15 bezienswaardigheden Berlijn
DDR-bezienswaardigheden in Berlijn
Bezienswaardigheden in Berlijn
Musea
Berlijn is een echte museumstad. In het stadsdeel Mitte vind je een heus Museuminsel (museumeiland): 8 musea op een paar honderd meter van elkaar gelegen. Maar ook daarbuiten heeft Berlijn op museaal gebied veel te bieden. Cityexpert tip: Vooraf het museum van je keuze bekijken? Dat kan via de gloednieuwe site www.museumsverzeichnis.de. Alle Duitse musea [...]
Waterstad
Je zou het niet zeggen, maar Berlijn telt meer bruggen dan Venetië: 1700 in totaal. Al die bruggen liggen over talloze waterwegen die van de stad een echte Waterstad maken. Meer dan 35% van de Berlijnse agglomeratie bestaat uit parken, bossen en… water. Meest in het oog springend is de Spree, die langs de East [...]
Bezienswaardigheden en tips
Sinds het WK-voetbal 2006 staat hij weer op de kaart: het Olympiastadion van Berlijn. Na een totale renovatie van het oude stadion stonden Frankrijk en Italië hier tegenover elkaar in de WK-finale. Het stadion kent een bewogen geschiedenis, want gebouwd voor de Olympische Spelen van 1936 toen Hitler aan de macht was. De bouwstijl is [...]
REIZEN artikelen
Top 10 Skybars ter wereld
Drie (te) gekke musea in Berlijn
Je wilt even wat anders? Vijf bijzondere Berlijn-tips!
Welkom in Berlijn
Uitgaan in Berlijn zoals in de jaren twintig? 3 tips!
Wie ooit de musical Cabaret heeft gezien blijft er altijd een beetje naar verlangen: het cabaret uit het Berlijn van de jaren twintig en dertig. Kun je nog zo uitgaan? Tijden herleven niet écht, maar in deze drie kleinkunsttheaters komen ze een heel eind. En als je de kans krijgt het Trio Ohrenschmalz live te [...]
Voor 1 euro op vakantie!
Nederlandse reisveilingen, zoals vakantieveilingen.nl en hotekamerveilingen.nl hebben er sinds kort een concurrent bij. Keuze te over. Topreisveiling.nl, een tweetalige site, biedt zowel Duitse als Nederlandse reis- en hotelarrangementen aan. Topreisveiling hanteert startprijzen die soms 80% onder de normale verkoopprijs van een hotelkamer liggen. ‘Los van de bekende internetveilingen vanaf 1 euro, bieden wij ook reizen en [...]
Shoppen in Berlijn
Vroeger, voor de val van de Muur, had je de chique winkeletalages op de Kurfürstendamm en bij KaDeWe (Kaufhaus Des Westen): een ultra-Bijenkorf met het mooiste, grootste en lekkerste onder haar monumentale dak. Nu, bijna 20 jaar later, telt Berlijn meer dan 1800 winkels en malls over de hele stad. Keuze genoeg om te shoppen. [...]
Vervoer ter plaatse
Openbaar vervoer U-Bahn: e metro, met 9 lijnen en 163 stations. De eerste metro rijdt om 04.00 uur, de laatste omstreeks 00.30 uur. In het weekend geldt een andere dienstregeling. Dan rijden een aantal metro’s op de U-lijn de gehele nacht. Interessant is de U2 van Ruhleben naar Pankow en U1 van Warschauer Strasse naar Krume Lanke. De [...]
Ring rond Berlijn
In Brandenburg, de deelstaat rond Berlijn, liggen legio Sehenswürdigkeiten die een uitstapje waard zijn. Vier extra attracties binnen een straal van 140 kilometer rond Berlijn. Templin: Kolonisten van Catan-dorp Een grote Marktplatz, in het midden het stadhuis annex-VVV. Roze, mierzoete gevel, net een glacétaart. Eerste ingeving: een doorsnee Duits stadje dat akelig fraai uit de [...]
Lezen
Berlijn: artikelen uit REIZEN Magazine
Berlijn: de handigste reisgidsen
Actueel
Berlijn: dé Europese topper
Vraag en antwoord
1. We willen graag in een park te picknicken. Heb je tips?
2. Waar vind ik nog originele Ostalgie producten en souvenirs?
3. Kun je vanuit Berlijn makkelijk een dagje naar Potsdam?
4. Zijn er inderdaad rellen in Berlijn op 1 mei, de Dag van de Arbeid?
5. Hoeveel kost het om een Trabant te huren?
6. Mag je in de Berlijnse metro je fiets meenemen?
7. Hoeveel fooi geef je in Berlijn?
8. Kan ik in Berlijn ook een appartement huren?
9. Is het openbaar vervoer in Berlijn toegankelijk voor rolstoelers?
10. Ik ga met de auto naar Berlijn. Heb ik een milieuvignet nodig?
11. We zijn al jaren niet meer in Berlijn geweest, wat moeten we per se zien?
12. Hoe kun je de rijen voor de Reichstag omzeilen?
13. Kun je in Berlijn ook goedkope lastminute theatertickets krijgen?
14. Klopt het dat ze in Berlijn niet zo blij zijn met toeristen?
Eten & drinken
Het ijs van Berlijn
Bij de zomer hoort ijs eten en in Berlijn doen ze dat met hartstocht. IJs máken trouwens ook. Hier een paar adressen van bijzondere ijssalons! In Tanne B, de ijszaak van Tanja Buchwald, kun je biologische ijs eten en naast de ‘standaard’-smaken leeft ze zich ook uit op bijzonderheden als chocolade-chili of. Voor de veganisten [...]
Terrassen
Strandtenten in Berlijn De Berlijnse ‘Beach Bars’ zijn een fenomeen. Langs de rivier de Spree staan palmen en zodra in de lente de zon definitief doorbreekt (vanaf half april), kun je daar, midden in de stad, met je voeten in het zand zitten en genieten van heerlijke zomeravonden, terwijl de zon ondergaat achter de Reichstag. De bekendste strandplekken [...]
Eten en drinken
Na de val van de Muur stak er in Berlijn een frisse culinaire wind op en die is nog steeds niet gaan liggen. De stad kent een vlotte, moderne keuken met Aziatische en mediterrane invloeden, maar voor de liefhebbers staat er ook nog Eisbein (varkenspoot) op het menu van de eethuizen. Het beste nieuws is dat het heel betaalbaar [...]
Tips
Leuke dingen doen
Trabi-excursie Het is inmiddels een klassieker maar het blijft leuk: de Trabi-safari. Je rijdt in een konvooi van maximaal zes Trabis door de stad (wel zelf achter het stuur), met een vaartje van zo’n dertig kilometer per uur. Er zijn verschillende routes, bijvoorbeeld The Wall Ride, langs onder meer de East Side Gallery en Checkpoint [...]
Top 5 Mooiweertips in Berlijn
1. Loungen in een Strandtent aan de Spree De beachbar is het Berlijnse alternatief voor, nou ja, Kijkduin en Zandvoort. Tussen Reichstag, Museumsinsel en de East-Side Gallery aan de Spree. Compleet met palmen. Tip: in het Bundespressestrand (Kapelle-Ufer 1) zijn op woensdagavond gratis salsacursussen, www.derbundespressestrand.de. Meer adressen: www.berlin.de/orte/strandbars-und-biergaerten/ 2. Ga naar de openluchtbioscoop Dagelijks andere [...]
Praktisch
Links
Algemeen www.visitberlin.de (ook Nederlandstalig) www.duitsverkeersbureau.nl www.berlin.de www.berlijn.pagina.nl Naar Berlijn Met de trein – www.nshispeed.nl Route plannen – http://route.anwb.nl/routeplanner Milieuvignet aanvragen www.tuev-nord.nl/Keuringen/Umweltplakette Milieuvignet informatie – www.duitsverkeersbureau.nl Vliegtuig – www.transavia.com, www.klm.nl, www.lufthansa.com Luchthaveninformatie – www.berlin-airport.de Taxi vanaf Tegel – www.taxi2berlin.de Vervoer ter plaatse S-Bahn en U-bahn – www.vbbonline.de Parkeergarages – www.parkinfo.com/de/ PKW (Park & Ride) – www.vbbonline.de [...]
Praktisch
Beste reistijd Wat het weer betreft: Berlijn heeft een uitgesproken landklimaat, het klimaat is er iets extremer dan in Nederland. Wie van lekker weer houdt, reist grofweg tussen half april en eind oktober. Pas in het voorjaar wordt het terrassenweer met maximumtemperaturen van 20 tot 30 graden Celsius. In de winter is sneeuw en vorst geen uitzondering. Prijspeil Voor [...]
Hoe kom je er?
Hoe kom je er?
Goedkoop vliegen én … treinen. Het lijkt alsof er sprake is van een nieuwe luchtbrug naar Berlijn. Luchtvaartmaatschappijen – en dan vooral lowcosters – beconcurreren elkaar met bodemprijzen. Ook de trein doet mee in de prijzenslag. Algemene stelregel: hoe vroeger je boekt, hoe groter de kans op een goedkoop ticket. Per trein Enkele reis v.a. [...]
Hotels
Hotels
Speuren naar goedkope hotels In Berlijn liggen de bezienswaardigheden – het is bekend – op flinke afstand van elkaar. Dat geldt eveneens voor de hotels. Veel reizigers die per trein aankomen, boeken dan ook een hotel in de buurt van station Zoologischer Garten en op of rond de nabijgelegen Kurfürstendamm. Alleen, de hotels die daar [...]
NIEUW HOTEL: Muziek en design
Praktische informatie Berlijn
- Algemene informatie
- Algemene informatie overig
- Kunst & cultuur
- Kunst & cultuur algemeen
- Ontspanning
- Dagprogramma stad/dorp
- Winkelen
- Uitgaan
- Eten & drinken
- Ontspanning algemeen
- Overnachten
- Logeren (niet kamperen)
- Overnachten algemeen
- Zien & doen
- Toeristische attracties
- Bezienswaardigheden
Willkommen in berlin!
Welkom in Berlijn, de hipste hoofdstad van Europa. Met wereldberoemde bezienswaardigheden als de Gedächtniskirche en de Muur. Het logische startpunt voor elke tour is het ooit zo deprimerende stadscentrum van Oost-Berlijn: Mitte. Tien jaar lang een bouwput, maar nu in ere hersteld als kloppend hart van Berlijn. Hier vindt u de Rijksdag en een stortvloed aan paleizen, ambassades, musea, winkels en warenhuizen. Berlijns beroemdste boulevard, Unter dem Linden, is de ene levensader, de andere is de meanderende rivier, de Spree.
Willkommen in berlin
Welkom in Berlijn, de hipste hoofdstad van Europa. Met wereldberoemde bezienswaardigheden als de Gedächtniskirche en de Muur, maar ook creatieve kraakpanden en een uitbundig nachtleven. Hoe, wat en waar? Daarmee helpt de ANWB u op weg. Goede reis!
Tip: gratis naar het museum
Gratis klinkt goed. Daarom mag u op dondermiddag voor nop naar binnen bij alle Berlijnse rijksmusea. Vanaf vier uur vóór sluitingstijd is de toegang vrij in alle musea op het Museumsinsel, maar ook de Neue Nationalgalerie, Schloss Köpenick, de musea rond het Schloss Charlottenburg en meer: kijk op www.museen-berlin.de.
Berlijnse musea: van stasi tot nefertiti
Kulturelle Diversität te over als het om de ontelbare Berlijnse musea gaat. Van het Pergamon-museum in het stadshart, een van 's werelds meest prestigieuze archeologiemusea, via het angstwekkende Stasi-Museum in het voormalige hoofdkwartier van de Oost-Duitse veiligheidsdienst tot 'de mooiste vrouw van Berlijn', koningin Nefertiti, in het Ägyptisches Museum. En natuurlijk moet u na het ideale Kodak-moment bij Checkpoint Charlie, de beruchte voormalige grensovergang tussen Oost en West, ook even naar het Mauer-Museum.
Musea, galleries en architectuur
De 368 meter hoge Fernsehturm is futuristische Sovjetarchitectuur in de hoogste versnelling.
Musea, galleries en architectuur
"In Berlijn gaan oud en nieuw hand in hand. Da's een cliché, maar het is waar – kijk alleen maar naar Norman Fosters nieuwe koepel op de Rijksdag. Maar er is meer, zoals de laatste brokjes Muur en de mooiste vrouw van Berlijn.
Meeslepende musea
Pergamon-Museum
Een van 's werelds meest prestigieuze archeologiemusea, met drie collecties onder één dak: de Antikensammlung, een collectie antiquiteiten uit het Nabije Oosten en een van islamitische kunst. Pronkstuk is het Pergamonaltaar, een Griekse tempel uit de 2e eeuw voor Christus, waar het museum omheen is gebouwd en zijn naam aan ontleent.Museumsinsel, Mitte, tel. 0049-30-20905555, www.museen-berlin.de, S-/U-Bahn Friedrichstrasse.
Stasi-Museum
Het reusachtige hoofdkwartier van de Staatssicherheitsdienst, de oppermachtige en meedogenloze Oost-Duitse geheime dienst, biedt nu onderdak aan een al even afschrikwekkend museum. De kantooretage van Stasi-chef Erich Mielke is te zien en er zijn vitrines vol spionageattributen, zoals kleine cameraatjes die in het portier van een Trabant zijn ingebouwd.Ruschestrasse 103, Lichtenberg, tel. 0049-30-5536854, www.stasimuseum.de, U-Bahn Magdalenenstrasse.
Mauer-Museum Haus am Checkpoint Charlie
Dit Muurmuseum werd al in 1962 geopend – kort nadat de bouw van de Muur begon. De geschiedenis van de Muur wordt belicht, inclusief de creatieve manieren waarop Oost-Duitsers ontsnapten. Vlakbij zijn (een reconstructie van) Checkpoint Charlie, de bekendste grensovergang tussen Oost en West, en Topographie des Terrors, een aangrijpende tentoonstelling langs een overgebleven stuk Muur.Friedrichstrasse 43-45, Mitte, tel. 0049-30-2537250, www.mauer-museum.com, S-Bahn Friedrichstrasse, U-Bahn Stadtmitte.
Ledentip: de mooiste vrouw van Berlijn
ANWB-lid Frenk Tolenaar uit Amsterdam e-mailde: ‘Vergeet Marlene Dietrich en Hildegard Knef, de mooiste vrouw van Berlijn is koningin Nefertiti. Ze is ruim drie millennia oud, maar dat zie je niet aan haar af. Al die tijd lag ze onder de grond, tot Duitse archeologen haar opgroeven. Nu is ze te bewonderen in het Ägyptisches Museum.’Schlossstrasse 70, Charlottenburg, tel. 0049-30-34357311, www.museen-berlin.de, S-Bahn Westend, U-Bahn Richard-Wagner-Platz.
Insiders tip: Hoffmann-collectie
Freelance reisjournalist Sander Groen (www.sandergroen.nl) komt in alle Europese hoofdsteden. Maar in één ervan maakte hij nog nooit een reisreportage – want Berlijn is té leuk om er aan het werk te zijn. Hier geeft hij zijn favoriete plekjes prijs:‘Elke zaterdag doet de weduwe van de steenrijke Rolf Hoffmann de deur open voor een klein clubje uitverkoren bezoekers. Zij vergast hen in haar chique appartement in Mitte op een rondleiding langs de indrukwekkende privécollectie van moderne kunst die haar man tijdens zijn leven bijeensprokkelde – van schilderijen en beelden tot foto- en videokunst.’
Alleen op afspraak, za 11-16 uur. Sophienstrasse 21, Mitte, tel. 0049-30-28499121, www.sophie-gips.de, S-Bahn Hackescher Markt, U-Bahn Weinmeisterstrasse.
Grandioze galeries
Kunstkwartier Mitte
Na de val van de Muur ontstond in Mitte, het uitgeleefde stadscentrum van Oost-Berlijn, een onbesuisde kunstexplosie. Inmiddels zijn we vijftien jaar verder en is heel Mitte weer gecultiveerd en hetzelfde geldt voor de kunstscène. Maar dat wil niet zeggen dat de tientallen galeries, met namen als Kuckei + Kuckei en Kicken Berlin, saai zijn geworden. Welnee.U vindt ze in het Scheunenviertel, in en rond de Auguststrasse. S-Bahn Hackescher Markt, U-Bahn Weinmeisterstrasse.
Ye Rim Won Galerie
Ziemlich Zen, dit Aziatische stukje Berlijn. In de kleine galerie van de boeddhistische monnik Byong Oh Snim aanschouwt u zijn prachtig gekalligrafeerde gedichten onder het genot van een kopje dadelthee. Er is ook een boeken- en souvenirwinkeltje en achter de galerie zelfs een heuse boeddhistische tempel.Danziger Strasse 61, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-3256440, www.bo-mun-sa.de, U-Bahn Eberswalder Strasse.
East-Side-Gallery
Denk Berlijn en u denkt de Muur. Het tastbare symbool van de Koude Oorlog werd meteen na de val van het communisme met voortvarend enthousiasme gesloopt en per brokstuk(je) verkocht. Maar her en der staat nog een stukje overeind. Eén kilometer Muur werd door honderd kunstenaars getransformeerd tot de 'langste galerie van Berlijn'.Mühlenstrasse, Friedrichshain, S-/U-Bahn Warschauer Strasse.
Architectuur
Rijksdag
Eind 19e eeuw na de vorige Duitse eenwording gebouwd om in 1933 tot de grond af te branden – was Hollander Marinus van der Lubbe het nou of deden de nazi's het zelf? Na de laatste Duitse eenwording restaureerde de Britse toparchitect Norman Foster de Rijksdag met een hypermoderne impressie van de oorspronkelijke koepel. Sinds 1999 zetelt het Duitse parlement hier weer.Platz der Republik, Mitte, tel. 0049-30-22722152, www.bundestag.de, S-Bahn Unter den Linden.
Televisietoren
Met 368 meter torent de Fernsehturm overal bovenuit. Space age Sovjetarchitectuur in de hoogste versnelling. Het beste uitzicht van de stad is sinds 1969 bij de prijs inbegrepen. Het ronddraaiende restaurant op ruim 200 meter is nu de meest kapitalistische plek van voormalig Oost-Berlijn – de prijs van een kop koffie is torenhoog.Panoramastrasse 1a, Mitte, tel. 0049-30-2423333, www.berlinerfernsehturm.de, S-Bahn/U-Bahn Alexanderplatz.
Nederlandse ambassade
De begrote kosten werden, volgens goed Hollands gebruik, ruimschoots overschreden. Na de opening door koningin Beatrix werd bouwmeester Rem Koolhaas overladen met prestigieuze prijzen en meldde het journaal dat het 'glazen huis' grote aantrekkingskracht uitoefende op spinnen: duizenden harige langpoten namen bezit van de buitenkant van het gebouw. Binnenin wordt de ambassadeur overspoeld met aanvragen om de ambassade als fotomodel te mogen gebruiken. Peugeot fotografeerde een reclamecampagne, terwijl aanvragen van Gucci (voor een fotosessie) en Tom Cruise (opnames voor Mission Impossible III) werden afgewezen. Een deel van de ambassade, waaronder de binnentuin en de foyer, is op afspraak te bezichtigen.Klosterstrasse 50, Mitte, tel. 0049-30-209560, www.nlamb.de, U-Bahn Klosterstrasse.
Een weekend in berlijn
Zó veel te beleven, zo weinig tijd. Zonder overzichtelijk weekendprogramma bent u nergens. Dat is precies wat de ANWB voor u heeft uitgestippeld. Of het compleet is? Verre van dat. Maar u bent verzekerd van een gevarieerd en enerverend weekend Berlijn.
Zaterdag
08:00Misschien wel het lekkerste ontbijt van Berlijn eet u in een verbouwd tankstation bij Restaurant Schell.
09:30
Met de U-Bahn naar de Gendarmenmarkt voor een Trabi-Safari
Leuker dan een sightseeingbus: kruip achter het stuur van uw eigen Trabant en tuf door de stad heen, terwijl u in anderhalf uur alle belangrijke bezienswaardigheden ziet.
11:30
Bewonder het decadente mahoniehouten interieur als u met de lift van de Fernsehturm honderden meters naar boven zoeft, en daarna natuurlijk het fabuleuze uitzicht.
12:30
De hofjes van de Hackesche Höfe zijn prachtig gerestaureerd en bieden onderdak aan cafés, galeries en winkels. Shop bij de Ampelmännchenwinkel uw souvenirs bij elkaar of bel aan bij mevrouw Hoffmann om haar kunstcollectie te bewonderen.
13:30
Bij miezerig weer zoekt u een leuke lunchplek in de hofjes, maar mooi weer is beter: dan wandelt u langs de majestueuze monumenten aan Berlijns beroemdste boulevard, Unter den Linden, door de Brandenburger Tor naar stadspark Tiergarten. Voorbij de Siegessäule linksaf, om aan te schuiven aan de lange tafels van Café am Neuen See.
15:00
Via de Zoologischer Garten wandelt u naar de Gedächtniskirche.
16:00
Verplicht fotomoment: het grenshuisje bij Checkpoint Charlie. Daarna naar het indrukwekkende Mauer-Museum en naar de beklemmende openluchttentoonstelling Topographie des Terrors.
19:00
Drink stiekem het wijnglas van uw tafelgenoot leeg in het pikkedonkere restaurant unsicht-Bar.
21:00
Een beetje dooreten, dan bent u nog op tijd bij de Rijksdag. De deur gaat om tien uur dicht, maar de koepel blijft tot middernacht open.
22:30
Voor een nachtmuts per U-Bahn naar de Kulturbrauerei in uitgaanswijk Prenzl'berg.
24:00
Van sluitingstijden hebben Berlijnse bars nog nooit gehoord, maar u hebt morgen nog een drukke dag voor de boeg. Schlaf' wohl!
Zondag
09:00Neem de U-Bahn naar de East Side Gallery en bewonder dit stuk Muur, dat door honderd kunstenaars omgetoverd werd in de 'langste galerie ter wereld'.
10:00
Steek de Spree over en u bent in Treptow. Bent u nog op zoek naar DDR-memorabilia? U vindt ze op de Hallentrödelmarkt.
11:00
Wandel via het bombastische Sovjetmonument in het Treptower Park naar Freischwimmer. Daar wacht u aan het romantische kanaal een Grosser Brunch!
13:30
Per S-Bahn naar Schloss Charlottenburg, het weinig bescheiden zomerhuisje van koningin Sophie-Charlotte.
16:30
Met de U-Bahn terug naar Mitte, want het is theetijd. Schop uw schoenen uit in de Tadshikische Teestube, een oriëntaals cadeautje van Sovjetbonzen, en bestel een Russisch thee-ensemble – met wodka.
18:30
Napoleon Bonaparte zat graag bij de kachel in Zur letzten Instanz, het oudste restaurant van Berlijn. U krijgt er goeie Schweinebraten, Sauerkraut en Kartoffeln in ruime porties.
21:00
Naar keuze: de avondvoorstelling en naborrelen in de oude DDR-bios Kino International of het oude DDR-theater Volksbühne, beide weer helemaal hip dankzij hun stalinistische interieur.
24:00
Das war's schon; het weekend is voorbij. Maar niet getreurd: Berlin is leuk en groot genoeg om nóg 51 weekenden te vullen!
Ddr-champagne en funky mode
Schlager Süsstafel; ooit vonden de Oost-Duitsers die koekjes smaken naar schuurpapier. Nu betalen Ossies én Wessies er graag wat meer voor, want Ostalgie is in. Talloze winkeltjes verkopen ouderwetse Oost-Duitse producten, van Quick Cola tot Rotkäppchen Sekt (DDR-champagne) alsof de Muur nooit is weggeweest. Maar Berlijn is ook dé plek voor funky mode van creatieve jonge ontwerpers, grootse vlooienmarkten voor superkoopjes en grandioze warenhuizen als het legendarische Kaufhaus des Westens.
De leukste winkels en markten
Van piepkleine Ostalgie-paradijsjes waar de DDR voortleeft via de gekraakte boetieks van hippe lokale modeontwerpers tot Kaufhäuser die uit hun voegen barsten van de westerse decadentie: Berlijn heeft het.
De leukste markten
Kunst- und Nostalgiemarkt
Tweedehands boeken, cd's, films, kleding, souvenirs, dure schilderijen, waardeloze prenten, kortom: tussen kunst en kitsch op de populairste rommelmarkt van Berlijn. Het had beter de Ostalgiemarkt kunnen heten, want tussen alle rommel zijn de DDR-parafernalia ruim voorradig – zij het vaak te hoog geprijsd.Za-zo 11-17 uur. Am Kupfergraben, Museumsinsel, Mitte, U-Bahn/S-Bahn Friedrichstrasse.
Bauernmarkt
Iets voorbij stadsvliegveld Tempelhof ligt een pittoresk middeleeuws dorpje met slingerende straatjes, kinderkopjes, 13e-eeuwse kerk, statige villa's, een prachtig park en een kleine boerenmarkt, waar boerenfamilies hun verse waar rechtstreeks van het land verkopen. Het voormalige dorpje, nu opgeslokt door de grote stad, is een bezienswaardigheid an sich.Ma-vr 08-12 en 15-18, za 08-12 uur. Alt-Marienfelde 33, Tempelhof, S-Bahn Buckower Chaussee.
Hallentrödelmarkt
Twee vervallen fabriekshallen zijn ingenomen, volgens goed Berlijns gebruik, door deze populaire weekendvlooienmarkt. Tweedehands kleding en boeken liggen opgestapeld tussen designstoeltjes en kostbare kleinoden.Za-zo 10-16 uur, Eichenstrasse 4, Treptow, S-Bahn Treptower Park.
De hardnekkigste DDR-winkeltjes
Ostprodukte
Een klein Ostalgie-paradijs mit nur das Beste aus dem Osten. Veel porselein, snoep en chocola, maar ook huishoudelijke hulpjes en ouderwetse cosmetica uit het oosten. Van tandpasta tot zweetvoetencrème; kiezen was zoveel makkelijker toen er nog geen concurrentie bestond.Ma-vr 10-18 uur. Alexanderplatz 2 (in winkelpassage van metrostation), Mitte, tel. 0049-30-2425791, U-Bahn Alexanderplatz.
Ostkost
Lebensmittel, Getränke, Bio und Imbiss: Ostkost heeft vlak bij elkaar twee minisupermarkten met onder meer Bambina en Schlager Süsstafel op de schappen. Ooit vond men die ouderwetse koekjes naar schuurpapier smaken, nu betalen melancholieke Ossies én Wessies er graag wat meer voor.Ma-vr 08-20, za 08-16 uur. Lychener Strasse 54, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-44653623 en Sredzkistrasse 26, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-47378060, www.ostkost.de, U-Bahn Eberswalder Strasse.
1000 kleine Dinge
Het handige plastic boodschappennetje waar precies tien flesjes Braugold Pilsner, Quick Cola of Rotkäppchen Sekt (DDR-champagne) in passen, is hier weer te koop, alsof de Muur nooit is weggeweest.Ma-vr 10-18, za 10-14 uur. Karl-Liebknecht-Haus, Weydingerstrasse 14-16, Mitte, U-Bahn Rosa-Luxemburg-Platz.
Insiders tip: Ampelmännchen-winkel
Freelance reisjournalist Sander Groen (www.sandergroen.nl) komt in alle Europese hoofdsteden. Maar in één ervan maakte hij nog nooit een reisreportage – Berlijn is té leuk om er aan het werk te zijn. Hier geeft hij zijn favoriete plekjes prijs:‘Her en der zie je ze nog: de koddige rode en groene mannetjes in de voetgangerslichten uit het DDR-tijdperk. Snel verdwenen die Ampelmännchen uit het straatbeeld, maar na protesten kwam daar een einde aan. De Ampelmännchen-winkel verkoopt niets anders dan souvenirs met de afbeelding van de geliefde mannetjes.’
Hof 5, Hackesche Höfe, Oranienburger Strasse 40-41, tel. 0049-30-44048809, www.ampelmann.de, S-Bahn Hackescher Markt, U-Bahn Weinmeisterstrasse.
De weelderigste warenhuizen
KaDeWe
Het Kaufhaus des Westens, dat al vóór de Muur zo heette, is het grootste warenhuis van het Europese vasteland. Berlijners en toeristen slaan groots in bij de 'Harrods van Berlijn', vooral op de Feinschmecker-Etage bovenin. Prijzen zijn pittig, de keuze is overweldigend.Ma-vr 10-20, za 09.30-20 uur. Tauzentzienstrasse 21-24, Schöneberg, tel. 0049-30-21210, www.kadewe.de, U-Bahn Wittenbergplatz.
Hackesche Höfe
Geen warenhuis, wel het beroemdste (en drukste) winkelgebied van Berlijn in negen hofjes van een eeuwoud Jugendstilgebouw. Een verzameling winkels, cafés, restaurants, bioscopen en theaters waar u een stief uurtje winkelend of relaxend doorbrengt.Hoek Oranienburger Strasse/Rosenthaler Strasse, Mitte, www.hackeschehoefe.de, S-Bahn Hackescher Markt, U-Bahn Weinmeisterstrasse.
KulturKaufhaus
De Fnac van Berlijn, maar dan beter: een plezierig warenhuis bomvol boeken, cd's, video's, dvd's en meer. Er is een sectie met Engelstalige boeken en hebt u nog geen geschikte reisgids voor Berlijn, dan slaagt u hier geheid.Ma-za 10-22 uur. Friedrichstrasse 90, Mitte, tel. 0049-30-20251111, www.kulturkaufhaus.de, S-/U-Bahn Friedrichstrasse.
De mooiste modewinkels
Quartier 206
Dit chique modewarenhuis verkoopt alles waar een merklabel aan hangt. Prijzen variëren van peperduur tot onbetaalbaar, maar dan hebt u wel keuze uit exclusieve merken als Yohji Yamamoto, Helmut Lang (mode) en Manolo Blahnik (schoenen). Alleen erheen met een goed gevulde creditcard.Ma-vr 10-20, za 10-18 uur. Friedrichstrasse 71, Mitte, tel. 0049-30-20946800, www.quartier206.de.
Berlinomat
Friedrichshain is funky, met dit minimodewarenhuis voorop. Het Platform für Berliner Design verkoopt frisse mode, meubels en aanverwante artikelen van zestig Berlijnse ontwerpers. Zoals de tassen van Milkberlin, die handgemaakt worden van plastic melkpakken. Wel hip, niet goedkoop.Ma-vr 11-20, za 10-18 uur.
Frankfurter Allee 89, Friedrichshain, tel. 0049-30-42081445, www.berlinomat.de, S-/U-Bahn Frankfurter Allee.
Eisdieler
De naam zegt het al: dit collectief van vijf jonge Berlijnse ontwerpers van hippe T-shirts, spijkerbroeken, accessoires, customized gympen en tweedehands kleding huist in een voormalige ijssalon. De winkel dubbelt als café.Di-za 10-18 uur. Auguststrasse 74, Mitte, tel. 0049-30-2857351, www.eisdieler.de, S-Bahn Oranienburger Strasse.
Ledentip: Waahnsinn Berlin
ANWB-lid Sanne van Vliet uit Heerhugowaard e-mailde: ‘Niemand schaamt zich in Berlijn om tweedehands kleding te kopen, want iedereen doet het. Sterker nog: als je érgens leuke retromode kunt vinden, dan is het hier. In Kreuzberg en Prenzlauer Berg barst het van de hippe tweedehands winkels, maar mijn favoriet is Waahnsinn in Mitte, met rekken vol leuke jurkjes, shirts en jassen. En ook de waanzinnige plastic lampen en ziteieren zijn te koop.’Ma-za 12-20 uur. Rosenthaler Strasse 17, Mitte, tel. 0049-30-2820029, www.waahnsinn-berlin.de, S-Bahn Hackescher Markt, U-Bahn Weinmeisterstrasse.
Bars en cafés
Stundenlang keuvelen in de Biergarten, tussendoor een Currywurst en op zondag met z'n allen uitgebreid aan de brunch: zo gaat dat hier. Kulinarisch is het niet, maar wel o zo gemütlich.
De beste bars
Wohnzimmer (€€€)
Tikkeltje opgepropt café met grappig bij elkaar gezocht allegaartje van retromeubilair en, de naam zegt het al, relaxte huiskamersfeer. Het publiek is semi-hip of semi-alternatief, maar niet te. Leuke plek voor een biertje, wijntje of cocktail.Dag. 10-04 uur, Lettestrasse 6, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-4455458, U-Bahn Eberswalder Strasse.
Champussy (€€€€€)
In chic Charlottenburg gaan de bubbels per fles. Champussy is galerie, restaurant, cocktailbar en nachtclub ineen, op steenworp afstand van de Fasanenstrasse, de P.C. Hooftstraat van Berlijn. Dan weet u het wel.Uhlandstrasse 171, Charlottenburg, tel. 0040-30-8812220, U-Bahn Uhlandstrasse.
Kulturbrauerei (€€€)
Prenzlauer Berg is een levendige uitgaanswijk, vooral dankzij deze bierbrouwerij, die van bouwval werd omgetoverd in een uitgaanswijk an sich: met bioscoop, theaters, concertpodia, galeries, eettentjes en een trits bars en clubs.Ingangen: Schönhauser Allee, Sredzkistrasse en Knaackstrasse, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-4435260, www.kulturbrauerei.de, U-Bahn Eberswalder Strasse.
Ledentip: Strandbad Mitte (€€)
ANWB-lid Linette Janze uit Tholen e-mailde: ‘In hartje Berlijn verwacht je niet zo snel een hippe strandtent. Toch vonden wij die: in het Monbijoupark ligt op de oever van de Spree een fors stuk zandstrand waar met uitzicht op het Museumsinsel en de Dom tot diep in de zomernacht gesjanst en gedanst wordt. Leuk!’Monbijoupark, Monbijoustrasse 3, Mitte, www.strandbar-mitte.de, S-Bahn Oranienburger Strasse.
De betere Biergarten
Prater (€€€€)
Klagen doen de Berlijners graag over het Prater: met een beetje mooi weer staan er lange rijen voor de bierbar, de toiletten en de kassa. Maar toch is het kolossale Prater, tegenover het beroemde gelijknamige theater, de archetypische biertuin. Niet missen dus, maar pas op dat u niet verdwaalt.Kastanienallee 7-9, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-4485688, U-Bahn Eberswalder Strasse.
Café am Neuen See (€€€)
Pal aan een rustiek meer staat deze geliefde Biergarten im Tiergarten, Berlijns groenste wijk. Een zomerse hotspot met lange houten tafels en banken voor een pul bier of Kafee und Kuchen.Liechtensteinallee 2, Tiergarten, tel. 0049-30-2544930, U-Bahn Zoologischer Garten.
Club der Visionäre (€€)
Het meest exotische en romantische plekje van Berlijn. Een eenvoudig paviljoen met banken, fauteuils en ligstoelen in een groene oase aan een met wilgen overgroeid kanaal. De ene keer is het er heerlijk sloom loungen, de volgende keer wordt er gedanst op hete feesten.Openingstijden wisselen met het weer. Am Flutgraben 1, Treptow, 0049-30-69518944, www.clubdervisionaere.com, S-Bahn Treptower Park, U-Bahn Schlesisches Tor.
Prijsindicatie bars en cafés
€ = budget€€ = betaalbaar€€€ = gemiddeld€€€€ = bovengemiddeld€€€€€ = hoogste prijsklasse
Prijsindicatie restaurants
€ = budget€€ = betaalbaar€€€ = gemiddeld€€€€ = bovengemiddeld€€€€€ = hoogste prijsklasse
Restaurants
Stundenlang keuvelen in de Biergarten, tussendoor een Currywurst en op zondag met z'n allen uitgebreid aan de brunch: zo gaat dat hier. Kulinarisch is het niet, maar wel o zo gemütlich.
De zondagse brunch
An einem Sonntag im August (€)
Zo veel ontbijt als u kunt eten tot vier uur 's middags voor een vaste prijs van zo'n drie euro. Het buffet is niet extreem uitgebreid, maar voorziet in alle noden, met broodjes, kaas, vleeswaren, salades en alles koek en ei.Brunch zo 10-16 uur, Kastanienallee 103, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-44051228, U-Bahn Eberswalder Strasse.
Café Bilderbuch (€€)
Een geweldig uitgebreid ontbijt voor twee wordt fijn aan tafel bezorgd, met ham, kaas, worst, zoetigs, eigengemaakte salade, knapperige broodjes, bubbels en sapjes. En dat voor 8 euro per persoon.Ontbijt ma-za va. 09 uur, brunchbuffet zo 10-14 uur. Akazienstrasse 28, Schöneberg, tel. 0049-30-78706057, www.cafe-bilderbuch.de, U-Bahn Eisenacher Strasse.
Schell (€€€€)
Niet het goedkoopste, maar misschien wel het lekkerste ontbijt van Berlijn. Hier geen worsten en andere vettigheid: in een verbouwd tankstation (vandaar de naam) biedt Schell elke zondag een vermaarde brunch op z'n Italiaans, met keuze uit talloze antipasti.Ontbijt ma-za va. 09 uur, brunch zo va. 09 uur, Knesebeckstrasse 22, tel. 0049-30-3128310, S-Bahn Savignyplatz.
De lekkere lunch
Hundertwasser (€)
Steaks mit Kartoffeln und Salat, ofwel lunch op z'n Duits, voor een prikkie. Wat het hier met de Oostenrijkse kunstenaar uit de naam van doen heeft, blijft onduidelijk, maar het is een gemütliche Kneipe.Simon-Dach-Strasse 39, Friedrichshain, tel. 0049-30-29001356, S-/U-Bahn Warschauer Strasse.
Café Einstein (€€€€)
Met kelners als pinguïns, lekker ouderwets, is dit elegante Wiener Kaffeehaus een Berlijns instituut. Nu met vestigingen in heel Berlijn, maar dit is de oer-Einstein. De bezoekers zijn net zo beroemd als de Apfelstrudel en er kan prima geluncht worden.Kurfürstenstrasse 58, Schöneberg, tel. 0049-30-2615096, www.cafeeinstein.com, U-Bahn Nollendorfplatz.
Freischwimmer (€€)
'Wasserlounge' in de houten jaren-30-paviljoens van een voormalig botenverhuurbedrijf. Tijdens de Muur was dit de 'dodenzone' tussen oost en west, nu is het bij mooi weer heerlijk loungen, eten en drinken aan het romantische kanaal. Openingstijden wisselen met het weer. Beetje uit de richting, maar de moeite waard.Vor dem Schlesischen Tor 2a (naast Aral-bezinestation door hek heen), Kreuzberg, tel. 0049-30-61074309, www.freischwimmer-berlin.de, S-Bahn Treptower Park, U-Bahn Schlesisches Tor.
Deugdelijk dineren
Van Loon (€€)
Bij goed weer vormt het dek van deze Hollandse tjalk uit 1914 een prettig terras. Prima voor een drankje, maar wat er uit de kombuis komt, is lang niet slecht. Zusterschepen Philippa en Josephine maken tochtjes op gezette tijden, maar de Van Loon ligt steevast op haar mooie plek in de Urbanhafen.Karl-Herz-Ufer, naast de Baerwaldbrücke, Urbanhafen, Kreuzberg, tel. 0049-30-6926293, www.vanloon.de, U-Bahn Prinzenstrasse.
Zur letzten Instanz (€€)
Volgens de overlevering het oudste restaurant van Berlijn – sedert 1621 – waar Napoleon Bonaparte tijdens de Franse bezetting zijn vaste plek naast de kachel had. Ook Schröder, Gorbatsjov en Chirac prikten hier in hun smakelijke Schweinebraten, Sauerkraut en Kartoffeln. Degelijke Duitse kost dus, in ruime porties.Waisenstrasse 14-16, Mitte, tel. 0049-30-2425528, www.zurletzteninstanz.de, U-Bahn Klosterstrasse.
Funkturm (€€€)
Net ietsjes minder bekend dan zijn televisiebroertje (Fernsehturm) is de radiotoren (Funkturm) uit 1926, die met 150 meter hoogte en 600 ton staal verdacht veel gelijkenis vertoont met de Eiffeltoren. In het glimmende restaurant, halverwege de toren, gaat ieder tafeltje vergezeld van een spectaculair uitzicht.Messedamm 22, Charlottenburg, tel. 0049-30-30382900, U-Bahn Kaiserdamm.
Insiders tip: unsicht-Bar (€€€)
Freelance reisjournalist Sander Groen komt in alle Europese hoofdsteden. Maar in één ervan maakte hij nog nooit een reisreportage – want Berlijn is té leuk om er aan het werk te zijn. Hier geeft hij zijn favoriete plekjes prijs: ‘Stiekem gekke bekken trekken en het wijnglas van uw tafelgenoot leegdrinken, dat kan hier straffeloos. In dit restaurant, rijkelijk voorzien van blind en slechtziend personeel, eet u in het pikkedonker. Het eten is niet spectaculair, de ervaring des te meer.’Reserveren aanbevolen, Gormannstrasse 14, Mitte, tel. 0049-30-24342500, www.unsicht-bar-berlin.de, U-Bahn Weinmeister Strasse.
Uitmuntend uitgaan
Altijd maar rennen van winkel naar restaurant naar bezienswaardigheid kan uitputtend zijn. Daarom: enkele tips voor een middag of avond relaxen in Berlijn.
Opera
Berlijn heeft met drie operahuizen voor elk wat wils: de Deutsche Oper voor Verdi en Wagner, de Staatsoper (de grootste, uit 1742, gebouwd voor Frederik de Grote) voor pre-Mozart en hedendaags en de Komische Oper voor de lichte kost.
Deutsche Oper: Bismarckstrasse 35, Charlottenburg, tel. 0049-30-3438401, www.deutsche-oper-berlin.de, U-Bahn Deutsche Oper.
Staatsoper: Unter den Linden 5-7, Mitte, tel. 0049-30-203540, www.staatsoper-berlin.org, U-Bahn Hausvogteiplatz.
Komische Oper: Behrenstrasse 55-57, Mitte, tel. 0049-30-202600, www.komische-oper-berlin.de, S-Bahn Unter den Linden.
Kino International
Berlijn heeft zo'n honderd bioscopen om uit te kiezen. De coolste Kino van allemaal is Kino International. De gevel is zó socialistisch dat-ie weer helemaal hip is en ook het interieur is heerlijk retro. De betere filmhuisfilms worden hier meestal Duits gedubd vertoond – voor films in de oorspronkelijke taal ('OV') kunt u bijvoorbeeld terecht in Babylon in Kreuzberg, Cinemaxx op Potsdamer Platz en Odeon in Schöneberg.
Karl-Marx-Allee 33, Mitte, tel. 0049-30-24756011, U-Bahn Alexanderplatz.
Freiluftkino Friedrichshain
Film in de openlucht, dat kan ook. Het programma van de openluchtbioscoop in het Volkspark Friedrichshain loopt van mei tot september. Er zijn vooral filmhuisfilms te zien, waarvan sommige in het Engels met Duitse ondertitels.
Volkspark Friedrichshain, www.freiluftkino-berlin.de, S-Bahn Landsberger Allee, U-Bahn Straussberger Platz.
Berliner Philharmoniker
Het gele modernisme van Berlijns beroemdste concertgebouw – thuis van het Berlijns Filharmonisch Orkest en gevestigd aan de toepasselijk genaamde Herbert-von-Karajan-Strasse – verdwijnt tegenwoordig in de schaduw van het kolossale Sony Center op Potsdamer Platz. Dat maakt de uitvoeringen niet minder majestueus, waarvoor vaak kort voor aanvang goedkope lastminutekaartjes te koop zijn.
Herbert-von-Karajan-Strasse 1, Tiergarten, tel. 0049-30-25488126, www.berliner-philharmoniker.de, S-/U-Bahn Potsdamer Platz.
Volksbühne
Dit stokoude Oost-Berlijnse theater is omgetoverd tot een hippe plek met zes zalen vol theater, muziek, film, literatuur, festivals, feesten, nachtclub en een bonte programmering.
Rosa-Luxemburg-Platz, Mitte, tel. 0049-30-240655, www.volksbuehne-berlin.de, S-Bahn Alexanderplatz, U-Bahn Rosa-Luxemburg-Platz.
Ledentip: Strandbad Wannsee
ANWB-lid Koen Kramer uit Amstelveen e-mailde: ‘Laten we eerlijk zijn: naar Berlijn kom je niet voor het strand. Maar de stad heeft het grootste meer van Europa: de Wannsee met blauw water, een kilometerlang zacht zandstrand en strandtentjes voor de broodnodige Currywurst. Bezoek ook de villa aan de overkant, waar in 1942 de 'definitieve oplossing voor het Joodse vraagstuk' werd bedacht – de holocaust. Het is nu een museum ter nagedachtenis aan die beruchte Wannsee-conferentie. Niet schrikken van het dichte hek; even aanbellen en het gaat open.’
Strandbad Wannsee, Wannseebadweg 25, Zehlendorf, tel. 0049-30-8035450, www.strandbad-wannsee.de, S-Bahn Nikolassee.
Haus der Wannsee-Konferenz, Am Grossen Wannsee 56-58, Zehlendorf, tel. 0049-30-8050010, www.ghwk.de, S-Bahn Wannsee, dan bus 114.
Insiders tip: Tadshikische Teestube
Freelance reisjournalist Sander Groen (www.sandergroen.nl) komt in alle Europese hoofdsteden. Maar in één ervan maakte hij nog nooit een reisreportage – want Berlijn is té leuk om er aan het werk te zijn. Hier geeft hij zijn favoriete plekjes prijs:
‘Schoenen uit: verstopt in het Palais am Festungsgraben wordt high tea op z'n Sovjets genoten – met wodka, logisch – in de Tadshikische Teestube. Het interieur van Perzische tapijten, canapés, zitkussens, lantaarns en alle andere denkbare oriëntaalse toeters en bellen was in de jaren 70 een cadeau van Sovjetbobo's voor DDR-bonzen. Dat de voormalige Sovjetrepubliek Tadzjikistan sinds 1991 zelfstandig is, drong nooit door tot deze oriëntaalse lounge avant la lettre. Gelukkig maar.’
Ma-vr 17-24, za-zo 15-24 uur.
Am Festunsgraben 1, Mitte, tel. 0049-30-2041112, S-/U-Bahn Friedrichstrasse.
Van klassiek tot bizar
Albert Einstein en Marlene Dietrich prefereerden het legendarische vijfsterrenpaleis Adlon, maar in de creatiefste stad van Europa staan ook gekkere hotels. Zoals Propeller Island City Lodge: een scheefhoekig labyrint van zwevende bedden, ondersteboven gekeerde kamers, hallucinerende verlichting en rubberen muren. Voor avontuurlijke hotelgasten die geen waarde hechten aan hotelonzin als minibar, douchemuts en airco. Berlijn barst van de designherbergen, kunsthotels en gemütliche B&B's in alle prijsklassen, dus er is voor ieder wat wils.
Prijsindicatie overnachten
€ = budget€€ = betaalbaar€€€ = gemiddeld€€€€ = bovengemiddeld€€€€€ = hoogste prijsklasse
Heerlijke hotels
Smaakvol genieten in een designhotel? Baden in klassieke vijfsterrenweelde? Of liever een bizar kunstenaarshotel? Berlijn heeft het allemaal.
Deluxe: Hotel Adlon (€€€€€)
De conciërge vertelt u graag dat Albert Einstein en Marlene Dietrich hier sliepen. Maar die verbleven in het oude Adlon, dat kort na de oorlog afbrandde. Het nieuwe Adlon is echter niet minder chic of luxueus. Ook niet minder duur: kamerprijzen beginnen bij zo'n € 300, het ontbijtbuffet kost een slordige € 30.Unter den Linden 77, Mitte, tel. 0049-30-22610, www.hotel-adlon.de, S-Bahn: Unter den Linden.
Creatief: Künstlerheim Luise (€€)
Elke kamer is anders in dit kunsthotel op loopafstand van de Rijksdag, net over de Spree. Het hotel heeft een hippe buitenkant en een coole lobby, maar ook de kamers zijn dik in orde. En het is een hit: onlangs werd het uitgebreid werd met een vleugel vol splinternieuwe, betaalbare kamers.2-pk ca. € 130. Luisenstrasse 19, Mitte, tel. 0049-30-284480, www.kuenstlerheim-luise.de, S-Bahn Friedrichstrasse.
Centraal: Hotel Gendarm (€€€)
Midden in Mitte, pal naast de mooie Gendarmenmarkt en op struikelafstand van Checkpoint Charlie, Brandenburger Tor en Rijksdag: de locatie kan niet beter. De prijs is een stuk redelijker dan bij alle nabijgelegen luxehotels en de kamers zijn eenvoudig, maar prima.2-pk ca. € 150. Charlottenstrasse 61, Mitte, tel. 0049-30-2060660, www.hotel-gendarm-berlin.de, U-Bahn Stadtmitte.
Design: Bleibtreu Hotel (€€€)
Kleurig boetiekhotel in een chique zijstraat van de Kurfürstendamm, met een populair restaurant en dito bar. Kamers zijn voorzien van extra's als afstandsbediende sfeerverlichting, draadloze telefoon en elke dag een krant.2-pk ca. € 110-230. Bleibtreustrasse 31, tel. 0049-30-884740, www.bleibtreu.com, S-Bahn Savignyplatz, U-Bahn Uhlandstrasse.
Budget: Transit Loft (€)
Transit Loft staat te boek als budgethotel voor rugzaktoeristen, maar het is heus niet voorbehouden aan jongeren met ongewassen haar. Er zijn prima tweepersoonskamers met badkamer vanaf ca. € 70,Vlak bij Alexanderplatz. In de hip verbouwde fabriek zijn ook een fitnessruimte, sauna en bios.
Greifswalder Strasse 219, Prenzlauer Berg, tel. 0049-30-48493773, www.transit-loft.de, U-Bahn Senefelder Platz.
Ledentip: Hostel am Flussbad (€)
ANWB-lid Henk ter Velde uit Den Bosch e-mailde: ‘Een bijzonder budgethotel in het pittoreske voormalige visserdorp Köpenick, vijftien kilometer ten zuidoosten van het centrum. Gevestigd in een monumentaal boothuis aan de Dahme en uitgerust met eigen restaurant, zandstrand en rivierzwembad. Geen geschikte uitvalsbasis voor het centrum, maar wel dé plek om een etmaal de stadsdrukte te ontvluchten.’2-pk ca. € 55. Gartenstrasse 46-48, Köpenick, tel. 0049-30-65880094, www.der-coepenicker.de, S-Bahn Spindlersfeld.
Insiders tip: Propeller Island City Lodge (€€)
Freelance reisjournalist Sander Groen komt in alle Europese hoofdsteden. Maar in één ervan maakte hij nog nooit een reisreportage – want Berlijn is té leuk om er aan het werk te zijn. Hier geeft hij zijn favoriete plekjes prijs:‘Een scheefhoekig labyrint van zwevende bedden, ondersteboven gekeerde kamers, hallucinerende verlichting en rubberen muren, dat is Propeller Island City Lodge. Bedoeld voor avontuurlijke hotelgasten, die geen waarde hechten aan hotelonzin als minibar, douchemuts en airco, maar wel in Berlijns bizarste hotel willen slapen.’
2-pk ca. € 100.Albrecht Achilles Strasse 58, Wilmersdorf, tel. 0049-30-8919016, www.propeller-island.com, S-Bahn Charlottenburg, U-Bahn Adenauerplatz.
Tip: ostalgie-tour
De Berlijnse VVV heeft een wandelroute uitgestippeld langs de talloze herinneringen aan het DDR-verleden. De route met hapklare achtergrond- en praktische informatie is als pdf-document te downloaden: uitprinten en u bent klaar voor vertrek. www.berlin-tourist-information.de/deutsch/sightseeing/d_si_berlinprogramme_ostalgie.php (Duits);
www.berlin-tourist-information.de/english/sightseeing/e_si_berlinprogramme_ostalgie.php (Engels).
Pdf-document: www.berlin-tourist-information.de/deutsch/sightseeing/d_si_berlinprogramme_ostalgie.pdf (Duits);
www.berlin-tourist-information.de/english/sightseeing/e_si_berlinprogramme_ostalgie.pdf (Engels).
Wist u dat?
Ossies willen Muur terug
Bijna de helft van de Ossies (voormalige Oost-Duitsers) verlangt terug naar de DDR, bleek uit een enquête. Vijftien jaar na dato groeit het besef dat het leven toen kennelijk niet zo slecht was.Steeds meer Ossies verlangen terug naar de DDR. In voormalig Oost-Duitsland is de levensstandaard laag en de werkloosheid hoog; door de Wessies worden ze beschouwd als paria's. Oké, ze hadden toen geen vrijheid, maar wat heb je aan vrijheid zonder geld? Vroeger was hun leven overzichtelijk: hield je je mond, dan was je verzekerd van een baan, een dak boven je hoofd en brood op de plank. Met de democratie deed veel misbaars zijn intree: criminaliteit, armoe en eindeloos solliciteren.Ostalgie viert hoogtij: de Ostalgie-Show en DDR-Show waren vorig jaar kijkcijferkanonnen. Olie op het vuur kwam van Goodbye Lenin. In die film laat de jonge Alex, kort na de val van de Muur, ten behoeve van zijn zieke moeder Oost-Duitse tijden herleven binnen de muren van hun flatje. Maar Alex krijgt het steeds moeilijker om de grauwe merkloze Oost-Duitse producten te vinden voor zijn moeder, die in de winkels plaatsmaken voor flitsende merkproducten uit het westen. Nu zijn de Oost-Duitse producten van weleer weer volop te koop. Bijvoorbeeld in de winkel 99% Ostprodukte in metrostation Alexanderplatz. Webwinkel Mondosarts.de is vernoemd naar het enige condoom dat in de DDR te koop was en het assortiment van concurrent Ostprodukteladen.de omvat vijftienhonderd producten, van spliterwtenpuree in grauwe doosjes tot deodorant van het weergaloze merk Casino de Luxe. En jawel: ook de supermarkt verkoopt ze weer. Supermarktgigant Kaufland adverteert er zelfs mee: ‘Garantiert 3.000 Ostprodukte!’Met Ostalgie is Berlijn een toeristische trekpleister rijker. Het appartement uit Goodbye Lenin is te huur voor feestjes en rondritten in puffende Trabantjes – 'Trabi-Safari' – zijn populair. Er zijn zelfs plannen een Ostalgie-pretpark: in de wijk Koepenick wordt Oost-Duitsland in het klein nagebouwd, compleet met IJzeren Gordijn en restaurants waar alleen met DDR-Marken betaald kan worden.‘We moeten oppassen dat de DDR geen cultstatus krijgt’, zei de Berlijnse burgemeester Klaus Wowereit. Vergeet de dictatuur niet, voegde hij er aan toe. Tevergeefs: de DDR is hartstikke cult.De mooiste wijken
Mitte
Het logische startpunt voor elke tour door Berlijn is Mitte, het ooit zo deprimerende stadscentrum van Oost-Berlijn. Hier begon Berlijns onstuimige revival na de val van de Muur. Tacheles was de eerste leegstaande kolos waar krakers bezit van namen – daarna werd half Mitte gekraakt – en nu nog is het een trekpleister, met een beeldentuin, theater en een populaire bar. Tien jaar lang was Mitte een bouwput, maar nu is het in ere hersteld als kloppend hart van Berlijn. Hier vindt u de Rijksdag en een stortvloed aan paleizen, ambassades, musea, winkels en warenhuizen. Berlijns beroemdste boulevard, Unter den Linden, is de ene levensader, de andere is de meanderende rivier, de Spree.Prenzlauer Berg
Sluitingstijden? Daar hebben ze in Prenzlauer Berg nog nooit van gehoord en dus kunt u hier uitgaan tot het ochtendgloren. Dé uitgaanswijk van Berlijn barst rond metrostation Eberswalder Strasse uit zijn voegen van de Kneipen. Een goeie plek om te beginnen is de immense Kulturbrauerei, een verbouwde bierfabriek met filmzalen, theaters, kroegen en clubs. Ook overdag is hier genoeg leven, dankzij alle funky cafés en winkels.Charlottenburg
Ooit het geïmproviseerde stadscentrum van West-Berlijn raakte Charlottenburg na de Muur in een identiteitscrisis. Nu is het een tweede centrum, waar naar hartelust gewinkeld kan worden rond de Gedächtniskirche op de Kurfürstendamm en in de Fasanenstrasse, de P.C. Hooftstraat van Berlijn. Charlottenburg is bedaarder dan Mitte en het onderkomen van chique restaurants en bars. Niet missen: Schloss Charlottenburg, het weinig bescheiden zomerhuisje van koningin Sophie-Charlotte.Checkpoint charlie of trabi-safari?
Trek er maar een week voor uit: van de Rijksdag en Brandenburger Tor via de Gedächtniskirche en Siegessäule tot het Sovjetmonument en Checkpoint Charlie. Liever wat avontuurlijker? Duik onder in de Berliner Unterwelten voor rondleidingen door het riool, metronet of schuilkelders. Lieflijker zijn het Slot Charlottenburg en de botanische tuin. Ook leuk: zelf achter het stuur van een Trabant voor een Trabi-Safari! Alles gezien? Dan op naar het Duitse antwoord op Versailles: het Sanssouci-paleis in het nabije pittoreske Potsdam.
De beste bezienswaardigheden
Trek er maar een week voor uit: van de Rijksdag en Brandenburger Tor tot Checkpoint Charlie en het Sovjetmonumen t... Allemaal gezien? Dan op naar het Duitse antwoord op Versailles: het Sanssoucipaleis in pittoresk Potsdam.
Rijksdag
Al jaren steevast met stip op 1 in de top 10 van Berlijn. De imposante Rijksdag is maar liefst tot middernacht geopend, maar de rijen zijn vaak afschrikwekkend lang. Geen zin om te wachten? Reserveer voor het daktuinrestaurant pal naast de koepel; eten moet u toch, het is betaalbaar en dankzij de speciale lift om de hoek vermijdt u de rij.08-24 uur (deur sluit om 22 uur, restaurant 09-24 uur). Platz der Republik, tel. 0049-30-22722152, www.bundestag.de, S-Bahn Unter den Linden.
Restaurant: tel. 0049-30-2262990, www.feinkost-kaefer.de/ht_de/gastronomie/berlin.php.
Brandenburger Tor
Toegangspoort tot de stad en een symbool van vrede, zo was de Brandenburger Tor in 1791 bedoeld. Tijdens de Koude Oorlog stond de poort in de dodenzone tussen west en oost en werd het een symbool van ontnomen vrijheid. Bij de val van de Muur liepen hier de eerste Ossies naar het westen. De laatste brokjes van die muur worden nu als souvenirs verkocht, maar die zijn waarschijnlijk 'made in Taiwan'.Pariser Platz, Mitte, S-Bahn Unter den Linden.
Checkpoint Charlie
Op het toppunt van de Koude Oorlog stonden Amerikaanse en Sovjetsoldaten hier oog in oog. Checkpoint Charlie was een van de paar zwaarbewaakte grensovergangen tussen Oost- en West-Berlijn. Het checkpoint verdween snel na de val van de Muur; het beruchte grenshuisje is nu te zien in het Alliierten Museum. Het huisje dat nu op een paar meter van de oorspronkelijke plek staat, is een getrouwe kopie en een Kodak-fotomoment.Schuin tegenover het Mauer-Museum, kruising Friedrichstrasse-Kochstrasse, U-Bahn Kochstrasse.
Ondergronds Berlijn
Smerige zaakjes spelen zich af onder de straten van Berlijn. Daar ligt niet alleen het riool, maar ook schuilbunkers, tunnels van al dan niet succesvol ontsnapte Oost-Berlijners, en een cellencomplex onder een kleuterschool dat zowel door de nazi's en de Stasi gebruikt werd voor martelingen. Pluspunkt verzorgt rondleidingen door die duistere ondergrondse wereld, met wisselende thema's. En met Berliner Unterwelten duikt u onder in het verborgen metronetwerk.Info: Pluspunkt, tel. 0049-30-7744081 en Berliner Unterwelten, tel. 0049-30-49910517, www.berliner-unterwelten.de.
Sowjetisches Ehrenmal
Vlak bij de Brandenburger Tor staat ook een bombastisch Sovjetmonument, maar dit exemplaar in het oostelijk gelegen Treptower Park, boven op vijfduizend gesneuvelde Sovjetsoldaten, heeft het grootste standbeeld van Duitsland. 'Mutter Heimat' wordt het ook genoemd en daarmee werd uiteraard gedoeld op de Sovjet-Unie. Waarschijnlijk heeft het overleefd doordat je veertigduizend kubieke meter graniet niet zo makkelijk opzijschuift.Treptower Park, Treptow, S-Bahn Treptower Park.
Gedächtniskirche
Keizer Wilhelm II eerde zijn opa Wilhelm I met deze herinneringskerk, die in de oorlog tijdens een geallieerd bombardement bijna volledig weggevaagd werd. De overgebleven torenstomp bleef staan als indrukwekkend symbool voor de verwoestingen van de oorlog.Dag. 09-19 uur. Breitscheidplatz, Charlottenburg, tel. 0049-30-2185023, www.gedaechtniskirche.com, S-/U-Bahn Zoologischer Garten.
Schloss Charlottenburg
Het 'zomerhuisje' van koningin Sophie-Charlotte was in 1695 een weinig bescheiden cadeautje van haar man, Frederik III. Latere koningen bouwden er enthousiast her en der stukken aan. Die verschillende vleugels, met allemaal hun eigen openingstijden en entreeprijzen, zijn bijna allemaal te bezichtigen. Niet overslaan: de Neue Flügel met de woonvertrekken van Frederik de Grote en de slottuinen met romantische belvedère en koninklijk mausoleum.Spanndauer Damm, Charlottenburg, tel. 0049-30-320911, www.spsg.de, U-Bahn Sophie-Charlotte-Platz.
Botanischer Garten
De nuchtere feiten maken het duidelijk: hier neemt u maar beter de tijd. 42 hectare, achttienduizend plantensoorten, zestien kassen en een museum; in het zuidwesten van Berlijn staat de grootste botanische tuin ter wereld.Königin-Luise-Strasse 6-8, Steglitz, tel. 0049-30-83850100, www.botanischer-garten-berlin.de, S-Bahn Botanischer Garten.
Dagtrip: Potsdam
Tijd voor een dagtripje? Kies voor Schloss Sanssouci, een collectie koninklijke paleizen en tuinen met oranjerie, prieeltjes en bizarre bijgebouwtjes. Kortom: het Duitse antwoord op het Kasteel van Versailles. Pittoresk Potsdam biedt meer toeristentrekkers, zoals het Holländisches Viertel in het centrum met ruim honderd oer-Hollandse klokgevels. Filmpark Babelsberg was ooit de draailocatie van de eerste sciencefictionfilm ooit – de klassieker Metropolis – maar is nu een potsierlijk pretpark.Schloss Sanssouci: Schopenhauerstrasse, Potsdam, tel. 0049-331-9694202, www.spsg.de, S-Bahn Potsdam of trein van Bahnhof Berlin Zoo naar Potsdam Hauptbahnhof.
Ledentip: bezienswaardigheid
ANWB-lid Harm van Veen uit Leeuwarden e-mailde: ‘Prachtig uitzicht op Berlijn heb je vanuit de Rijksdagkoepel of de communistische Televisietoren, maar de rijen voor beide attracties kunnen urenlang zijn. Weinig bezoekers (of reisgidsen) kennen het 'Panoramapunkt' van het Quartier DaimlerChrysler op Potsdamer Platz. Voor € 3,50 mag iedereen mee met de snelste lift van Europa: in twintig seconden ben je op 90 meter hoogte. Een goed alternatief zonder wachtrijen.’Di-zo 11-20 uur. Quartier DaimlerChrysler, Potsdamer Platz 1, ingang Alte Potsdamer Strasse, Mitte, tel. 0049-30-2266240, www.panoramapunkt.de, S-/U-Bahn Potsdamer Platz.
Insiders tip: Trabi-Safari
Freelance reisjournalist Sander Groen komt in alle Europese hoofdsteden. Maar in één ervan maakte hij nog nooit een reisreportage – want Berlijn is té leuk om er aan het werk te zijn. Hier geeft hij zijn favoriete plekjes prijs: ‘Niet de meest relaxte, maar wel de leukste manier om ál die Berlijnse bezienswaardigheden te zien is vanuit een koddige Oost-Duitse Trabant. Vanaf € 20 kruipt u anderhalf uur lang achter het stuur van uw eigen opgelapte Trabi, terwijl een stem in het dashboard u al puffend door Berlijn loodst. Een toeristenval, zegt u? Absoluut, maar wel een heel leuke.’Vertrek vanaf Gendarmenmarkt, Mitte, tel. 0049-30-27592273, www.trabi-safari.de, U-Bahn Stadtmitte.
Cityexpert Berlijn: Anne Wesseling
‘Ga je mee naar Berlijn?’, vroegen twee Duitse vrienden uit de omgeving van Bonn. ‘We willen bovenop de Muur staan met Oud en Nieuw!’ Het was 1989. Ik woonde in Parijs, maar de Muur was net gevallen: ik veegde alles waar ik mee bezig was van tafel, zei ‘ik kom eraan!’ en boekte de eerste de beste trein naar Berlijn. Die Oudjaarsnacht 1989, tussen die uitzinnige, geëmotioneerde menigte op de Muur en bij de Brandenburger Tor, sprong er een vonk over tussen mij en de stad. Vandaar dat ik de kans om CityExpert Berlijn te worden (hoezeer ik ook verknocht ben en blijf aan Parijs!) met beide handen aangrijp. Ik ben er de laatste jaren veel te weinig geweest, en u misschien ook. Ik ga de stad herontdekken, de buste van Nefertiti in het Neues Museum zien, kunstenaars spreken, monumenten bezoeken en hippe hotels spotten, en ik ga daarvan verslag doen. Hier, op de REIZEN site. En hebt u tips? Mail me!
Favoriet museum: DDR-museum, vanwege schrijfmachine Erika, de koffie-Ersatzpulver (vanwege het woord, niet het spul zelf) en de museumwinkel (Spreewaldgurken!).
Favoriete winkel: Kulturkaufhaus Dussmann – omdat je daar tot middernacht terecht kunt voor boeken en DVD’s.
In Berlijn moet je niet: verwachten dat alles op z’n Duits punctueel en keurig netjes is.
Heeft u vragen over de stad, aarzel niet en mail cityexpert Anne Wesseling, onder vermelding van uw abonneenummer of adresgegevens, via cityexpert@anwb.nl
