Dichtbije bergen
Het Sauerland is een bergachtig gebied, favoriet bij wandelaars. Zowel daguitstapjes als meerdaagse tochten zijn mogelijk. Fietsers kunnen kiezen uit het uitdagende Hochsauerland of het vlakkere noordwesten. 's Winters wordt in de hogere gelegen gebieden geskied. Vele stuwmeren maken watersport mogelijk. De dorpen en stadjes zijn lieflijk, veelal met karakteristieke vakwerkhuizen. Culturele hoogtepunten zijn er niet. Wel een paar pret- en dierenparken. Het is een bestemming voor rust en ruimte, maar toch niet ver van huis. Er zijn volop toeristische voorzieningen.

Sauerlandcard
De toeristenorganisaties van Brilon, Hallenberg, Medebach, Olsberg, Schmallenberg, Willingen en Winterberg geven een gezamenlijke toeristenpas uit. Deze SauerlandCard geeft vrij gebruik van alle lijnbussen in het Hochsauerland en aangrenzende regio's. Maar ook korting bij toegang tot baden, musea, bergliften en pretparken. U ontvang de kaart kosteloos van uw gastheer- of vrouw.

Bonte kerken
Verspreid liggen ruïnes, kastelen en kerken. Typerend zijn de hallenkerken, meestal eeuwenoud en met Romaanse en gotische sporen. De interieurs zijn dikwijls barok. De 'Bunte Kerke' zijn rijk beschilderd; ze illustreerden bijbelse voorstellingen aan ongeletterde middeleeuwse gelovigen. Soms verrassen op uw route prachtige kruiswegen, - moderne - glas-in-loodramen of sierlijke gevelteksten. In streekmusea staat de lokale geschiedenis centraal.

Tips

Schloss Berleburg

Obere Schloss Siegen

Waldskulpturenweg

Bunte Kerke

Schloss Homburg

Vakwerkdorpjes
Het Sauerland is een streek van dorpen, niet van steden. Lieflijke plekjes met mooie hoeves en burgerwoningen in vakwerkstijl. Prachtig voorbeelden zijn Freudenberg en Oberkirchen. De meeste stadjes, dorpen en gehuchten liggen in de dalen. Ze worden omgeven door gras- en graanvelden. Uitzondering vormt het verstedelijkte noordwesten, tussen Lüdenscheid en Soest. In de toeristenplaatsjes van het Hochsauerland overtreft het aantal bezoekers in drukke tijden het inwonertal.

Tips

Freudenberg

Brilon

Oberkirchen

Soest

Korbach

Onderaards sauerland
Druipsteengrotten zijn een grote attractie in het Sauerland. Die zijn ontstaan in het kalksteen, waaruit het Sauerland grotendeels bestaat. In sommige grotten zijn resten aangetroffen van holenberen, mammoets en mensen. U kunt de grotten alleen met een gids bezoeken. De temperatuur schommelt er tussen de vijf en tien graden. Prima dus voor een warme - of natte - dag.

Tips

Rothaargebergte

Attahöhle

Bruchhauser Steine

Naturpark Homert

Arnsberger Wald

Groene bergen
Het Sauerland behoort tot het middelgebergte. De toppen lopen op van 300-500 m in het westen tot ruim 800 m in het oostelijk gelegen Hochsauerland . Dit glooiende landschap is grotendeels bebost. Voor het merendeel is dat niet de natuurlijke begroeiing: het bestaat vooral uit productiebos. Aanvankelijk was dat louter naaldwoud, tegenwoordig wordt ook loofbos aangeplant, wat een gevarieerdere aanblik geeft. Honderden riviertjes en beken doorkruisen het landschap. Er zijn ook veel stuwmeren.

Flaneren op wandelschoenen
De toeristenstadjes Winterberg, Willingen, Brilon en Bigge-Olsberg zijn op flanerende bezoekers ingericht. Daar kunnen winkelliefhebbers redelijk terecht. Ze bieden een goede gelegenheid om uw buitensportgarderobe aan te vullen. Zoals een paar hoogwaardige wandelschoenen, afritsbroeken en waterdichte kleding. Ook zijn er streeksouvenirs te vinden, meestal van hout of glas.

Zomer- en wintergasten
De grotere plaatsen tussen Lüdenscheid en Soest brengen 's avonds nog enig leven in de brouwerij. In het Hochsauerland blijven voor toeristen - in het seizoen - ook de nodige uitbaters open. Denk daarbij 's zomers vooral aan pizzeria's met terrassen en ijssalons. De wintersportplaatsen bieden een gezellige après-ski. Maar daarbuiten zult u zelf voor vertier moeten zorgen.

Tips

Möhnesee

Hennesee

Biggesee

Diemelsee

Bronnen

Stevige kost
De 'gutbürgerliche' of 'deftige Küche' is ook in het Sauerland stevig. Vlees heeft de overhand, in het najaar staat wild op de kaart. Door de nabijheid van zoet water behoren ook forellen tot het standaardmenu. In kraampjes onderweg worden ze veelal gerookt verkocht. In kuurhotels is de keuken doorgaans lichter. Pizzeria's zorgen in de toeristendorpen voor variatie.

Gebrouwen of gebrand?
De grootste bierbrouwerij van Duitsland staat in het Sauerland: Warsteiner. Ook Veltins in Grevenstein is een groot bedrijf. Dan zijn er nog Krombacher, Iserlohner en diverse andere kleine brouwerijen. Witbieren zijn er ook. Proef eens de lichtzoete variant, het Dunkel Hefe Weissbier. In de streek worden ook schnaps, kruidenbitters en likeuren graag gebrand en gedronken.

Tips

Warsteiner

Essel-Bräu

Brauhaus Schillerbad

Brauhaus Zwiebel & Aloisius

Soester Wamme

Zonder bagage?
De logiesmogelijkheden zijn vooral in het Hochsauerland legio. Er zijn veel hotels maar ook complete wijken met vakantiehuizen, zoals het Grand Dorado bij Medebach. Veel accommodatie is in de eerste plaats gebouwd voor wintersporters; reserveren is zeker dan aanbevolen. In het zomerseizoen blijft een aantal hotels gesloten. Het vinden van logies is dan evenwel zelden een probleem. Een aangename optie voor wandelaars zijn de 'Wandern ohne Gepäck' arrangementen. U loop van hotel naar hotel, uw bagage wordt gebracht.

Over bomen klimmen en dieren kijken
Bergliften maken een wandeltocht voor kinderen leuk en niet zo zwaar. U vindt ze bij Winterberg en Willingen. Ter afwisseling van een boswandeling langs schuilhutten en uitkijkposten leent zich een bezoek aan een pret- of wildpark. Heel geliefd zijn het Panorama-Park Sauerland bij Oberhundem en het Fort Fun Avonturenpark van Bestwig-Wasserfall. Bij diverse stuwmeren zijn speelvoorzieningen. Ook zijn er overdekte waterparadijzen. Sommige baden worden met zouten in plaats van chloor gezuiverd. Oudere kinderen laten zich uitdagen door mountainbikeroutes en rodelbanen.

Vier seizoenen
Skiverenigingen uit Nederland en België zoeken het Sauerland bij goede sneeuwcondities nog wel eens voor dag- of weekendtrips op. De Kahler Asten is jaarlijks zo'n drie maanden met ten minste 10 cm sneeuw bedekt. Het late voorjaar, als het smeltwater weg is, de zomer en de herfst lenen zich het beste voor wandel- en fietstochten. Het groene landschap verraadt de vrij hoge neerslagcijfers. De meeste attracties zijn van mei tot en met oktober geopend.

Heerlijk wandelgebied
Een uitgelezen wandelgebied is het Sauerland. Zeker het Hochsauerland, waar de bergen het hoogst zijn. Zelden zijn de heuvels echt supersteil. Draag wel waterdichte schoenen met goede grip. Aan de bewegwijzering wordt veel aandacht besteed. Er zijn zowel lokaal uitgezette dagtochten als meerdaagse routes, die diverse districten passeren. Een uitstekend voorbeeld van een langeafstandsroute is de Rothaarsteig. De totale afstand van dit traject tussen Dillenburg en Brilon is 154 km. Wandelarrangementen met logies en bagagevervoer zijn mogelijk.

Stevig doortrappen
Voor verschillende niveaus zijn fietsroutes uitgezet. Radwanderwegen, de rustige en mooie binnenwegen zijn vaak onverhard. Brede banden met goed profiel komen overal van pas, evenals een goed bergverzet. En een paar stevige beenspieren. Een uitdagend netwerk mountainbikepaden vormt de Bike Arena Sauerland, in het Hochsauerland. Fietsverhuur is in elk geval in de grote plaatsen mogelijk. In toeristenplaatsen als Willingen zijn zelfs huurfietsen met GPS verkrijgbaar. De organisatie Bike Arena heeft adressen met fietsvriendelijke accommodatie.

Heel veel stuwmeren
Op het merendeel van de stuwmeren, de grootste, worden watersporten beoefend. De waterkwaliteit is uitstekend. U kunt er zwemmen, zeilen, roeien, surfen, kanoen en duiken. Over het algemeen is gemotoriseerd varen verboden. Met eigen materieel moet ter plaatse meestal een vaarbewijs worden aangeschaft. Verhuurfaciliteiten zijn te vinden op onder meer de Agger-, Bigge-, Sorpe-, Möhne-, Henne-, Diemel-, Eder- en Twistesee. Een speciaal waterskiparcours heeft de Edersee. Kanoen kan op de rivieren Agger, de Eder, de Lenne en de Ruhr.

Tips

Kilianstollen

Sauerländer Kleinbahn

Landschafts Information Zentrum

Ginsburg

Osthaus Museum

Paleizen boven- en ondergronds
Een belangrijke bezienswaardigheid in het Sauerland vormen de grotten. De bekendste zijn de Deckenhöhle bij Letmathe, de Attahöhle bij Attendorn en de Balverhöhle bij Balve. Sommige onderaardse ruimten hebben verrassende functies gekregen als concert- of feestzaal. In Siegen staat een slot van familie Nassau-Siegen, waar zowel het Nederlandse als het Luxemburgse vorstenhuis van afstammen.

Tips

Panorama-Park Sauerland Wildpark

Karl May Festspiele

Fort Fun Abenteuerland

Kyrillpfad

Erlebnisberg Sternrodt

Een beestenboel
In het Sauerland liggen een paar - zeer uiteenlopende - pretparken. Meestal zijn er ook dieren. Een grote trekpleister vormt het Panorama-Park Sauerland bij Oberhundem. Het Fort Fun Avonturenpark bij Bestwig-Wasserfall heeft rollende en glijdende attracties in wildwest stijl. Bij Willingen is een Wild- und Freizeitpark, in Eckenhagen een Affen- und Vogelpark. Uitgestrekte wildparken met inheemse dieren als herten, wilde zwijnen en moeflons zijn er bij Hemfurth-Edersee, Arnsberg-Vosswinkel, Völlinghausen en Schalksmühle.

Duitse cowboys en indianen
In het openluchttheater van Elspe worden van eind juni tot half september bewerkingen opgevoerd van verhalen over Old Shatterhand en Winnetou. De populaire Duitse quasi-cowboy Karl May schreef ze rond 1900. Rond deze Karl-May-Festspiele is vertier in de vorm van muziek, acrobatiek en een ritje per stoomtrein.