Over water of door de lucht
Alle bewoonde Hebriden, Orkaden en Shetlandeilanden kunt u met een veerboot bereiken. Ook tussen de eilanden onderling varen veerboten. Het meenemen van auto's, caravans en fietsen is mogelijk, maar wel erg duur. Het is bovendien verstandig om in het hoogseizoen uw overtocht te reserveren. U kunt ook naar deze eilanden vliegen, want alle bewoonde eilanden hebben vliegvelden. Maar op de Hebriden hebben alleen Barra, Benbecula en Lewis luchthavens voor personenvervoer. Op Orkney is Kirkwall Airport het belangrijkste vliegveld. Maar er wordt ook gevlogen op kleinere noordelijke vliegvelden. Op Shetland is Sumburgh Airport de centrale luchthaven.

Sporen uit het verleden
Al duizenden jaren zijn de Schotse eilanden bewoond. Sporen daarvan uit allerlei tijdperken zijn bewaard gebleven. U vindt er onder andere steencirkels, hunebedden en nederzettingen uit de ijzer- en bronstijd. Loop rond tussen de mysterieuze menhirs van Callanish op Lewis. Bekijk het enorme hunebed Maes How op Orkney. Of verbaas u over de nog gave woontoren die de Picten hebben gebouwd op het Shetlandeiland Mousa. De taal van de Kelten, het Gaelisch, wordt nog gesproken op de Hebriden. Woorden en uitdrukkingen van de Vikingen zijn hoorbaar in de taal van de inwoners van Orkney en Shetland.

Eilandfauna en -flora
Veel mensen komen naar de eilanden van Schotland om bijzondere vogels, dieren en planten te zien. Duizenden schreeuwende zeevogels bezetten de steile klippen die voor de kust van veel eilanden uit zee oprijzen. U kunt er bijvoorbeeld noordse stormvogels, zeekoeten, drieteenmeeuwen en noordse sternen van dichtbij bekijken. Op het meest afgelegen Shetlandeiland Foula kunt u grote jagers observeren. Op de Orkaden vindt u behalve grappige papegaaiduikers en andere zeevogels ook prachtige wilde bloemen, zoals primula's, narcissen en guichelheil. Shetland heeft een zeldzaam grote hoeveelheid zeeotters. Verderop in zee zwemmen dolfijnen en walvissen.

Eilandlandschappen
Alle Hebriden hebben een schitterende kustlijn. Dramatische klippen en beschutte baaien met gouden zandstranden wisselen elkaar af. In het binnenland rijzen ruige bergen hoog op boven grote stukken heideland en kleine meertjes. Het landschap van de Orkaden is heel anders. Dat bestaat hoofdzakelijk uit glooiende graslanden. Sommige eilanden hebben oogverblindend witte stranden, zandduinen en uitgestrekte bloemenweiden. De Shetlandeilanden hebben juist weer een uiterst grillige kust met diepe inhammen en rotsen in de meest fantastische vormen. Daarachter liggen met heide bedekte heuvels en weiden waar schapen en shetlandpony's vrij rondlopen.

Bootjes kijken in de haven
De Schotse eilanden zijn dunbevolkt. Plaatsen zijn er vaak niet meer dan gehuchten. Op de Hebriden vindt u 'crofts', kleine, vaak rietgedekte boerderijen. Op Orkney komt u in het lege landschap juist grote boerderijen van rijke veetelers tegen. Maar de havenplaatsen zijn toch het interessantst. Stornoway op het eiland Lewis heeft bijvoorbeeld een schilderachtige haven en bontgekleurde huisjes. Stromness op Orkney is een van de mooiste plaatsen om aan te komen met de veerboot. Lerwick, de hoofdstad van Shetland, heeft een prachtige oude haven waar het altijd druk is. U ziet er veerboten en vissersboten, maar ook internationale schepen, plezierjachten, cruiseschepen en historische zeilschepen.

Wolwinkelen
Natuurlijk is er in de verste verte geen 'shopping mall' te vinden op de eilanden. Maar er zijn wel allerlei winkeltjes, werkplaatsen en galerieën te vinden waar unieke, vaak handgemaakte producten te koop zijn. Denk aan schitterende sieraden met Keltische motieven, fraai keramiek, mooie zeegezichten enzovoort. Shetland is beroemd om z'n wollen truien met fraaie breipatronen. En als u zo'n lekkere trui op Shetland zelf koopt, valt de prijs echt mee. Op de Hebriden wordt het beroemde Harris Tweed gemaakt. U kunt er prachtige handgeweven stoffen kopen van zuivere Schotse wol die is gekleurd met natuurlijke verf.

Maaltijd met uitzicht
Zeelucht maakt hongerig. Gelukkig zijn er overal op de eilanden prima eetgelegenheden te vinden. En omdat op de eilanden veel mensen werkzaam zijn in de veeteelt en de visserij, kunt u er genieten van heerlijke lokale producten. Vlees van runderen en lammetjes die op de schorren hebben gegraasd, smaakt toch net even lekkerder. En er gaat niets boven een visje dat zo uit de zee op uw bord belandt. En als u ergens op een afgelegen eiland gaat eten, bent u verzekerd van een fantastisch uitzicht.

Uit in een uithoek
Op enkele Schotse eilanden is een bioscoop te vinden. In de pubs op de eilanden kunt u een leuke avond doorbrengen. Als u geluk hebt wordt er live folkmuziek gespeeld. Verder heeft Kirkwall op Orkney een goede nachtclub met af en toe live optredens. Maar dan heb je het ook wel gehad wat betreft de uitgaansgelegenheden in deze uithoek van het Verenigd Koninkrijk.

Actieve strandvakantie
De Hebriden hebben beschutte baaien met prachtige verlaten gouden zandstranden. Op sommige Orkaden, zoals Sandday, vindt u oogverblindend witte stranden, zandduinen en glashelder zeewater. Maar het zijn vooral wandelaars, surfers en vogelaars die daarvan het meest genieten. Wind, regen en zeemist kunnen het strandplezier danig bederven, ook in de droogste en warmste zomermaanden. De eilanden zijn dus niet de meest geschikte plaats voor een luie strandvakantie.

Slapen op een eiland
Alle bewoonde Hebriden, Orkaden en Shetlandeilanden hebben slaapplaatsen in overvloed. Overnacht in gezellige B&B's in gehuchten of havenplaatsjes. Of boek een kamer met vorstelijk hemelbed in Balfour Castle, een klein kasteelhotel op het Orkney-eiland Shapinsay. U kunt ook uw intrek nemen in The Grand Hotel, met zijn Victoriaanse charme, in het centrum van Lerwick op Shetland. Op de eilanden vindt u bovendien verscheidene bijzondere vakantiehuisjes. Er zijn bijvoorbeeld traditionele met riet gedekte 'blackhouses' te huur op de Hibriden. Op Orkney is een prachtige watermolen te huur. Op het Orkney-eiland Hoy vindt u een schitterend afgelegen vuurtorenhuis.

Eilandpret voor kinderen
Kinderen vinden het vaak prachtig om naar onbewoonde eilandjes te varen, over het strand te rennen, Shetlandpony's te aaien en een nieuwe watersport uit te proberen. Maar verder zijn er op de eilanden van Schotland voor kinderen weinig of geen speeltuinen, pretparken of andere speciale attracties te vinden.

Midzomernachtparadijs
In de lente en zomer kan het heerlijk zijn op de Schotse eilanden. Paradijzen van witte stranden, bloemenweiden, glashelder zeewater en zomeravonden die nooit ophouden. Maar o wee als de winter komt. Dan wakkert de eeuwige zeebries aan tot een storm, de motregen verandert in een plensbui en de dagen worden wel erg kort en donker. Maar ook een fikse storm waarbij de Atlantische oceaan op de rotskust beukt, kan zijn aantrekkingskracht hebben. Bovendien blijft het op de Hebriden door de warme Golfstroom vrij mild.

Op en in de oceaan
De Schotse eilanden zijn geliefd bij watersporters. Verken bijvoorbeeld de ruige kust van Saint Kilda in een zeekajak. Surfen, windsurfen en kite-surfen is op de Hebriden ook mogelijk. Vanaf veel Shetlandeilanden en Orkaden is het mogelijk in het koude, heldere zeewater te duiken. Maak kennis met het fascinerende onderwaterleven rond deze eilanden. Onderzoek zeegrotten, verzonken klipkusten en natuurlijk scheepswrakken. U kunt onder het zeeoppervlak Spaanse galjoenen, Russische spionageschepen en Nederlandse Oost-Indiëvaarders tegenkomen. De baai van Scapa Flow op Orkney is een populaire bestemming voor duikers. Daar liggen onder andere wrakken van de Duitse vloot uit de Eerste Wereldoorlog.

Avontuurlijk fietsen
Fietsen op de Schotse eilanden is een belevenis. Alleen de tocht ernaartoe is al een hele expeditie. Zeker als u uw eigen fiets meeneemt. Er zijn trouwens op diverse eilanden fietsverhuurbedrijven. Op de eilanden zijn geen speciale verkeersvrije fietsroutes. Maar de wegen zijn er zo rustig dat dat eigenlijk geen probleem is. Houd wel rekening met de stevige zeebries die altijd aanwezig is. Het glooiende boerenland van Orkney is zeer geschikt voor rustige fietstochten. U komt langs grafheuvels, steencirkels en prehistorische nederzettingen. U kunt ook een avontuurlijke langeafstandsroute rijden over de Hebriden van Stornoway op Lewis naar het eiland Barra.

Eilandwandelingen
Enthousiaste wandelaars kunnen uitstekend uit de voeten op de eilanden van Schotland. Er is ruimte in overvloed, het landschap is prachtig en de natuur is er uniek. Veel wandelingen gaan langs archeologisch interessante plekken. Loop langs de grillige klipkust over oogverblindend witte stranden en langs merkwaardige rotsformaties. Snuif de geur op van de bloeiende heide in het binnenland. Wandel over de schitterende bloemenweiden die grenzen aan het strand. Of beklim een heuvel, zoals Ronas Hill op Shetland of de An-Clisham op Harris, voor een geweldig uitzicht over de oceaan en de archipel.

Eilandattracties
De grote attracties van de eilanden van Schotland zijn het landschap, de natuur en de eenzaamheid. Attractieparken zult u er niet vinden. Wel kunt u avontuurlijke boottochten maken. Vaar naar onbewoonde eilandjes of naar plaatsen waar dolfijnen en walvissen rondzwemmen. Of wandel mee met een gids op zoek naar bijzondere planten en dieren, zoals primula's en papegaaiduikers. U kunt ook op diverse eilanden tentoonstellingen bezoeken over het eilandleven en de natuur. Op Shetland bevindt zich het archeologische park Jarlshof waar u bouwwerken uit diverse tijdperken kunt bekijken. Verder kunt u het hele jaar door allerlei evenementen meemaken, zoals zeilwedstrijden, muziekfestivals en landbouwshows.

Eilandse eigenaardigheden
Eilanden zijn altijd wonderlijke plaatsen. Ze hebben elk hun eigen bezienswaardigheden. Op sommige zijn natuurverschijnselen te zien. De Old Man of Hoy is bijvoorbeeld een zandstenen rots van 350 meter hoog. Op het onbewoonde rotseiland Staffa bij Mull bevindt zich de intrigerende 70 meter diepe Fingal's Cave. Andere eilanden hebben plaatsen waar zeldzame planten- en diersoorten voorkomen, zoals klippen waar duizenden jan-van-gents nestelen. Ook een bezoek aan een steencirkel, een nederzetting uit de steentijd of een verweerde middeleeuwse kerk is op een eiland een unieke belevenis. Bezoek bijvoorbeeld de kathedraal van Saint Magnus in Kirkwall op Orkney.